ALGORİTMA, YENİ GRAMSCİ’DİR
Antonio Gramsci’nin adını duymamış olabilirsiniz. Olsun; onun fikirlerini her gün cebinizde taşıyorsunuz zaten.
Gramsci, 1930’ların başında Mussolini’nin hapishanelerinde, sırt ağrılarına rağmen kimsenin okumadığı defterlere editör yardımı olmadan düşüncelerini yazdı. Basitçe, modern toplumlarda iktidar, tankla değil, “sağduyu”yu (neyin ‘olağan’ ve ‘tabii’ olduğunu) kimin tanımladığıyla kurulur. Egemen sınıf, kendi dünya görüşünü okullara, gazetelere, kiliselere, kültürün her köşesine öyle yerleştirir ki bir süre sonra o görüş artık bir görüş olmaktan çıkar, “normal” olur.
Kendisi buna kültürel hegemonya dedi. Ve bu hegemonyanın ele geçirilmesi için yavaş, uzun soluklu bir mücadele gerekir: pozisyon savaşı. Üniversiteler, gazeteler, radyolar — düşüncenin üretildiği her kurum, yavaş yavaş teslim alınacak bir sıcak cephedir.
Gramsci bugün yaşasaydı ve bir telefonu açsaydı, ne yapardı bilemiyorum. Ama ne göreceğini tahmin etmek zor değil: Kendisinin “ideolojik aygıt” dediği şeyin, hayal bile edemeyeceği bir ölçekte üretildiğini.
Şöyle düşünün. Reuters Institute’ın bu yılki Dijital Haber Raporu, tarihi bir eşik kaydetti: Sosyal medya ve video ağları, dünya genelinde ilk kez hem televizyonu hem haber sitelerini geçerek en yaygın haber kaynağı haline geldi. Kırk sekiz ülkede yanıt verenlerin yüzde 54’ü habere bu platformlardan ulaşıyor. 25 yaş altında ise bu, ana haber kaynağı olmuş durumda. Gramsci’nin “sağduyu fabrikaları” dediği kurumların yerini bir nesil önce gazetelerdi; şimdi bir neslin aklına giden yolun adı bir........
