7-8 Temmuz’da Ankara’da toplanan 36. NATO Liderler Zirvesi’nin gündemine damga vuran kavram “NATO 3.0” oldu. İttifakın kendi Genel Sekreteri’nin ağzından “NATO’yu dönüştürmemiz gerekiyor.” itirafı boşuna değil. Bir örgüt kendi kimliğini üçüncü kez yeniden tanımlamak zorunda kalıyorsa, orada güç değil, bir çöküşün yönetilme çabası vardır. 2022 yılında bu köşede “Ekonomik güvenliğimiz için NATO’dan çıkalım” başlığıyla savunduğum tez bugün çok daha güçlü bir zemine oturuyor: NATO hiçbir zaman bir savunma örgütü olmadı, ABD’nin müttefiklerini askeri, siyasi ve ekonomik olarak kontrol altında tutan bir aygıt oldu. Ankara Zirvesi, bu gerçeği bizzat ittifakın kendi krizi üzerinden bir kez daha gözler önüne seriyor.

YÜZDE 5 HEDEFİ: YENI SÖMÜRÜNÜN ADI

Lahey Zirvesi’nde kararlaştırılan ve Ankara’da teyit edilecek olan yüzde 5’lik savunma harcaması hedefi, yüzde 3,5’i doğrudan askeri harcama, yüzde 1,5’i “ittifakla ilintili” harcama olarak kurgulandı. Bu formül, tesadüf değil; Avrupa’nın kamu bütçelerinin daha büyük bir bölümünü, büyük ölçüde Amerikan silah şirketlerine akıtacak bir mekanizmadır. 2022 yazımda SIPRI verileriyle gösterdiğim tablo aynen geçerliliğini koruyor: ABD, 1950-2019 arasında 692 milyar doları aşan silah satışı gerçekleştirmiş bir ülke olarak NATO’yu kendi savunma sanayisinin garantili pazarı haline getirdi. Şimdi bu pazarı yüzde 5 hedefiyle daha da büyütüyor. Türkiye’nin bu hedefe 2030’a kadar ulaşması öngörülüyor; yani önümüzdeki yıllarda kamu kaynaklarımızın daha büyük bir dilimi, yerli savunma sanayimizi büyütmek yerine ithal sistemlere ve ittifak bütçelerine yönlendirilecek bir çerçeveye bağlanıyor.

İTTİFAK İÇİNDEKI ÇATLAKLAR DERİNLEŞİYOR

NATO’nun “dönüşüm” söylemi, aslında ittifak içi çatlakların üstünü örtme çabasıdır. Almanya savunma bütçesini 2025 itibarıyla yüzde 3’ün üzerine çıkarırken, ABD kendi savunma harcamasını GSYİH’sine oranla 2020’deki yüzde 3,61 seviyesinden 2025’te yüzde 3,22’ye indirmiş durumda. Avrupa’nın büyük orduları -Fransa, Birleşik Krallık, İtalya- hâlâ yüzde 2’nin biraz üzerinde kalırken,........

© Aydınlık