Bu yazı dizisinin ilk bölümünde Bering Boğazı ve Arktik’in yükselen önemini ele aldık. İkinci bölümde ise üretim merkezlerinin, enerji hatlarının ve ticaret koridorlarının neden giderek daha fazla Asya ekseninde yoğunlaştığını inceledik.

Ortaya çıkan tablo, dünya ekonomisinin ve uluslararası güç dengelerinin önemli bir dönüşüm sürecinden geçtiğini göstermektedir.

Bu son bölümde ise bütün bu gelişmelerin Türkiye açısından ne anlam taşıdığını değerlendireceğiz.

RUSYA, ÇİN VE AMERİKA ÜÇGENİ

Bering projesi, Rusya açısından yalnız ekonomik değil, jeopolitik bir hamledir.

Moskova, Batı yaptırımları ve askeri baskı altında bile dünya ölçeğinde büyük bağlantı projeleri konuşabildiğini göstermektedir.

Rusya’nın Uzak Doğu ve Arktik bölgeleri enerji, maden, LNG, balıkçılık ve askeri derinlik açısından çok önemlidir.

Fakat bu bölgelerin altyapı açığı büyüktür.

Demiryolu, enerji, liman ve yerleşim yatırımları Rusya’nın Pasifik ve Arktik gücünü artıracaktır.

Çin açısından bu hat, Kuşak ve Yol’un kuzeyde tamamlayıcı bir halkasıdır.

Malakka, Hint Okyanusu ve Süveyş hattına bağımlılığı azaltabilecek her seçenek Pekin’in stratejik değer hanesine yazılır.

Çin’in doğrudan ABD toprağına bağlanan bir projede görünür olması zordur; fakat Rusya tarafındaki altyapı finansmanı, yük garantisi, teknoloji ve lojistik entegrasyon üzerinden dolaylı etkisi güçlü olabilir.

ABD açısından ise Bering yalnız ticari bir tünel değildir.

Alaska, ABD’nin Arktik ve Pasifik savunma mimarisinde kritik bir bölgedir.

Böyle bir altyapı; fiber veri kabloları, enerji nakil sistemleri, sensör ağları, lojistik üsler, maden hatları ve askeri hareketlilik tartışmalarını da beraberinde getirir. Washington’un Çin ve Rusya etkisine karşı temkinli davranması bu yüzden kaçınılmazdır.

YÖN VE EYLEM

Bugün Bering Boğazı’nda, Arktik’te, Sibirya’da, Orta Asya’da, Hazar’da, Karadeniz’de ve Basra’dan Anadolu’ya uzanan hatlarda konuşulan büyük projeler, insanlığın geleceğinin artık Atlantik........

© Aydınlık