Alanya Alaaddin Keykubat Üniversitesi Öğretim Üyesi Diren Doğan, Kamboçya-Tayland sınırında tırmanan gerilimi, ilan edilen ateşkesin arka planını ve bu ateşkesin sürdürülebilirliğini AA Analiz için kaleme aldı.

***

Tim Marshall, Coğrafya Mahkumları adlı eserinde dikkat çekici bir tespitte bulunur. Marshall'a göre, ulus devlet süreci, kabile temelli Afrika’ya büyük gelmişken medeniyet temelli Asya’ya ise dar gelmiştir. Bu değerlendirme, en doğusundan en batısına kadar sınır sorunlarıyla boğuşan bir kıta bağlamında son derece isabetlidir. Bu dönüşüm, özellikle de çetin bir dekolonizasyon süreci yaşayan Güneydoğu Asya ülkeleri açısından çok daha karmaşık ve iç içe geçmiş bir dinamikle ilerlemiştir.

Son günlerde, Kamboçya ile Tayland arasında yaşanan ve çok sayıda sivili yerinden eden, onlarca can kaybına yol açan sınır çatışmaları da bu tarihsel mirası taşıyor. Bu çatışmalar yalnızca Güneydoğu Asya'daki iki ülkeyi değil, aynı zamanda ASEAN'ın kurumsal reflekslerini, Çin'in yükselen nüfuzunu ve ABD'nin bölgesel istikrar misyonunu da yeniden tartışmaya açmıştır. Bu minvalde, 28 Temmuz'da Malezya'nın başkenti Kuala Lumpur'da nihayete eren ateşkes görüşmeleri ise yalnızca askeri gerilimi dindirme amacı taşımamakta; aynı zamanda ASEAN'ın kriz çözüm kapasitesi ve büyük güçlerin rekabeti ekseninde Güneydoğu Asya’nın ne ölçüde özerk kalabildiğini gözler önüne sermektedir.

Tayland ve Kamboçya arasında süregelen sınır anlaşmazlıkları, yüzeyde bir toprak meselesi gibi görünse de tarihsel olarak sömürge sonrası sınır çizimlerinin bıraktığı mirasla derinden ilişkilidir. Özellikle Preah Vihear Tapınağı ve çevresindeki arazi, bu çatışmanın sembolik ve stratejik merkezini oluşturmaktadır. Tapınak, 1962'de Uluslararası Adalet Divanı (UAD) tarafından Kamboçya’ya verilse de tapınağa ulaşımı sağlayan çevre arazinin mülkiyeti halen tartışmalıdır. Bir de buna Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütünün (UNESCO) 2008'de tapınağı Dünya Mirası olarak ilan etmesi eklenince, Tayland’daki milliyetçi çevrelerde oluşan rahatsızlık, yalnızca kültürel egemenlik tartışmasını değil, aynı zamanda sınırların kutsallığı üzerinden tanımlanan ulus devlet anlatılarını da derinden etkilemiştir. Bu bağlamda, sorunun teknik bir sınır ihlali olmaktan çıkıp milliyetçi politik söylemlerin merkezine yerleşmesi, taraflar arasında zaman zaman diplomatik gerginliğe zaman zaman da doğrudan askeri........

© Anadolu Ajansı Analiz