Arthur Schopenhauer (1788–1860) ile Karl Marx (1818–1883), aynı yüzyılın ve aynı Alman düşünce dünyasının iki büyük ismidir. Hayatları kırk iki yıl boyunca kesişmiştir. Avrupa’yı sarsan 1848 ihtilalleri başladığında Schopenhauer altmış, Marx otuz yaşındadır.Aynı çağda, aynı kültür coğrafyasında ve aynı büyük siyasal sarsıntının ortasında yaşamalarına rağmen insan, toplum, tarih ve kurtuluş konusunda birbirine neredeyse karşıt iki düşünce dünyası kurmuşlardır.Bu karşıtlığın gerisinde üçüncü bir filozof durmaktadır: Georg Wilhelm Friedrich Hegel (1770–1831).Marx, Hegel’i reddetmek yerine onun diyalektiğini idealist temelinden çıkararak maddî ve toplumsal ilişkilere uygulamaya yöneldi. Schopenhauer ise Hegel’i dönüştürmeye dahi değer görmeyecek ölçüde sert biçimde reddetti.[1][2]Böylece aynı düşünce dünyasından iki ayrı yol çıktı.Ve bu iki yol bizi hâlâ güncelliğini koruyan temel bir soruya götürdü:İnsanın kurtuluşu için;toplumu mu değiştirmek gerekir, insanı mı?Marx ile Schopenhauer’in hiçbir zaman yapmadıkları büyük........

© Akdeniz Gerçek