Bir ülkeyi çökertmek için mutlaka tanklarla sınırından girmeniz gerekmez.

Tarih bize devletlerin çoğu zaman tek bir darbeyle yıkılmadığını gösteriyor. Zaaflar yıllar, bazen kuşaklar boyunca birikir; sonra bir savaş, ekonomik kriz, toplumsal patlama veya dış müdahale gelir ve zaten içeriden zayıflamış olan yapının ne kadar kırılgan olduğunu ortaya çıkarır.

Roma’yı yalnızca barbar istilaları yıkmadı. Siyasi istikrarsızlık, mali baskılar ve iç mücadeleler imparatorluğun direncini çok daha önceden aşındırmıştı.

Osmanlı İmparatorluğu’nun çözülmesini de yalnızca dış müdahalelerle açıklayamayız. Borçlar, teknolojik gerileme, milliyetçilik hareketleri ve kurumsal zaaflar birbirini besledi.

Sovyetler Birliği de sadece Amerika Soğuk Savaş’ı kazandığı için ortadan kalkmadı. Ekonomik durgunluk, silahlanma yarışının ağır faturası, milliyetçilik ve kendisini yenilemekte zorlanan katı siyasi sistem temelleri içeriden zayıflatmıştı.

Irak ve Libya ise bize daha yakın bir ders verdi: Kurumlar bir lidere veya rejime aşırı bağımlı hale geldiğinde, tepedeki yapının devrilmesi devletin iş yapma kapasitesini de beraberinde sürükleyebilir.

Başka bir ifadeyle çöküş çoğu zaman bir olay değil, uzun bir süreçtir.

Önce insanı hedef alırsınız

Devletler kurumlardan, kurumlar ise insanlardan oluşur.

İnsanın zaafları binlerce yıldır şaşırtıcı ölçüde aynı:

Para, makam, korku, ego, cinsellik, ideoloji ve yükselme hırsı.

İstihbarat servisleri bunu iyi bilir. Rüşvet, şantaj, nüfuz kurma, gizli ilişkiler ve makam vaatleri modern çağın icatları değildir.

Aynı mekanizma şirketlerde de işler. Ticari sırlar ele geçirilir, kilit yöneticiler transfer edilir veya zaaflarından yararlanılır, yönetim içindeki çatlaklar büyütülür.

Ordular da farklı değildir. Profesyonel disiplin ve komuta zincirine sadakat parçalanmaya başladığında envanterinizdeki tankların, uçakların, füzelerin sayısı giderek daha az anlam taşır.

Demek ki milli güvenliğin ilk savunma hattı teknoloji değildir.

İnsanın kalitesi ve karakteridir.

Sonra kurumların içini boşaltırsınız

Tek tek insanları satın almaktan daha tehlikeli bir aşama vardır:

Artık kimseyi satın almanıza gerek kalmayacak bir sistem yaratmak.

Liyakat yerini sadakate bırakır.

Başarıdan çok bağlantılar önem kazanır.

Devlet görevlileri üstlerine bilmeleri gereken gerçeği değil, duymak istedikleri şeyi söylemeye başlar.

Yargıya güven azalır.

Kötü haber yukarıya ulaşmaz.

Devlet........

© 10 Haber