Sokrates’in bir insan olarak hikayesini anlatmak istiyorum sizlere. Onun felsefesinden çok bir Yunan sitesi olan Atina’da yaşayan Sokrates’in hayatını…

(Sokrates’in) hayatı herkesin gözü önünde geçiyordu. Sabahları sohbet edilen yerlere ya da gymnasionlara, genç erkeklerin çıplak olarak spor yaptığı spor alanlarına gidiyordu; pazar yerlerinin insanlarla dolu olduğu zamanlarda, onu da mutlaka oralarda görebilirdiniz. Günün geri kalan zamanında insanlar nerede toplanıyorsa, o da orada oluyordu. Ve çoğunlukla konuşuyordu, isteyen herkes onu dinleyebilirdi.

Gerçekçi olmamız gerekirse, üşengeçler, tembeller ve aylaklar topluluğuydu Sokrates’in etrafındaki bu insanlar aslında. Sokrates de biraz onlar gibiydi bir bakıma.

Onun hakkında çok şey bilmiyoruz. Meslektaşı Georg Wilhelm Friedrich Hegel’in Prusya burjuvazisi iş kültürü olarak tanımladığı yaşam tarzı açısından değerlendirirsek, hayatını gerçekten ahlâka mugayir bir şekilde geçirdiğini rahatlıkla söyleyebiliriz. Gerçi klasik Atina yaşamı için boş boş dolanıp durmak, köşe başlarında toplanıp sohbet etmek, onun bunun hakkında ve özellikle de politika üzerine konuşmak, tartışmak çok da alışılmadık bir şey değildi. Gerçek bir Atinalı, ekmeğini kazanmak için bir iş yapmak zorunda değildi. Yani kısacası Sokrates’i şüpheli bir duruma düşüren, dikkatleri üzerine çeken şey çalışmıyor olması değildi kesinlikle.

Platon’un Phaidon diyaloğunda Sokrates şöyle der: “Akıl yürütme sanatına (logos) sığınarak her şeyin hakikatini orada aramam gerektiğini anladım.” Bu nedenle de, bilgi sahibi ya da bilge olduğuna inanılan herkesi sorguya çekmeyi âdet edinmesi, 420’li yılların sonlarında önemli bir şahsiyet ve komodoumenos, yani komedilerde alay edilen biri olmasına neden oldu.

İÖ 423 yılında bir Dionysos Şenliğinde ödül alan üç komediden ikisinde baş rol Sokrates’e verilmişti. Kratinos’un Pytine’sinden (şarap testisi) sonra ikinciliği kazanan ve Sokrates’le müzik öğretmeni Damon’u konu alan Ameipsias’in Konnos’u. Üçüncü olan, genç ama tanınmış şair ve komedi yazarı Aristophanes’in eseri Bulutlar’da da baş kahraman Sokrates’ti.

Bulutlar adlı komedinin konusu o dönem Atina’sında sık görüldüğü üzere, para ve borçlar hakkındaydı. Bu komedide, fakir düşmüş bir köylü borçları nedeniyle mahkemeye verilmişti ve kendini davacılara karşı savunmak için retorik dersi almak istiyordu. Ama o kadar aptal ve öğrenme özürlüydü ki, Sokrates kısa sürede umudunu yitirmişti ve ondan, oğlunu derse göndermesini istemişti. Dersler meyvesini vermişti vermesine, ama yanlış yerde. Fakir düşmüş köylünün oğlu mahkemede babasını savunmak yerine gidip onu bir güzel........

© 10 Haber