Sandığın faturası: Trump, hayat pahalılığı ve piyasalar
Sandığın faturası: Trump, hayat pahalılığı ve piyasalar
ABD ara seçimleri, Donald Trump yönetiminin ekonomik ve siyasi tercihlerine güçlü bir itiraz getirdi. Demokratlar Kongre’nin iki kanadında da çoğunluğu kazanırken seçmen, hayat pahalılığı, İran savaşının maliyetleri ve yönetimin denetlenmesi talebini sandığa taşıdı. Ancak bu sonuç ne Amerikan toplumunun bütünüyle sola yöneldiğini ne de Cumhuriyetçilerin bir sonraki başkanlık seçimini şimdiden kaybettiğini gösteriyor. Piyasaların tepkisi de tek yönlü olmadı: İlk günkü rahatlamayı, teknoloji hisselerindeki sert satışlar izledi. Şimdi asıl mesele, Trump’ın seçmenin uyarısını nasıl okuyacağıdır. Washington’da değişen güç dengesi diplomasiye alan açabilir. Ancak piyasalardaki beklentilerin kalıcılaşması, Trump yönetiminin alacağı kararlara bağlıdır. Seçmenin geçim talebi, bundan sonraki siyasi pazarlıkların merkezinde yer alacaktır.
GİRİŞ: SANDIK WASHINGTON’DAKİ DENGEYİ DEĞİŞTİRDİ
3 Kasım’da sandığa giden Amerikalılar, Donald Trump’a Kongre’deki çoğunluk desteğini vermedi. Demokratlar hem Temsilciler Meclisi’nde hem Senato’da kontrolü kazandı. 6 Kasım itibarıyla açıklanan kazanma projeksiyonlarında Temsilciler Meclisi’nde Demokratlar 253, Cumhuriyetçiler 157 sandalyeye ulaşmış durumda. Henüz sonuçlandırılmamış 25 yarış var. Senatoda ise birlikte hareket eden bağımsızlar dahil Demokrat blok 54, Cumhuriyetçiler 44 sandalyede; iki yarış açık. Bunlar resmen onaylanmış nihai sonuçlar değil.
Demokratların Cumhuriyetçilerden yedi Senato sandalyesi alması, tepkinin coğrafi genişliğini gösteriyor. Cumhuriyetçiler Texas ve Kansas gibi güçlü oldukları eyaletlerde de kaybettiler. Bu nedenle sonucu yalnızca iktidar partilerinin ara seçimlerde yaşadığı olağan yıpranmayla açıklamak yetersiz kalır. Bununla birlikte Demokratların kazandığı her oyu kendi programlarına verilmiş koşulsuz destek olarak yorumlamak da hatalıdır.
Trump görevde kalıyor. Ancak Ocak 2027’de yeni Kongre göreve başladığında yasama gündemi, bütçe pazarlıkları, atamalar ve yönetimin denetlenmesi bakımından karşısında farklı bir güç dengesi bulacak. Demokratların denetim imkânları artarken başkanın veto ve yürütme yetkileri sürecek. Siyasi hareket alanı daralıyor ama yönetme yetkisi bütünüyle ortadan kalkmıyor.
Bölünmüş yönetimin sonucu her alanda aynı olmayacaktır. Bazı kararlar uzlaşma gerektirecek, bazıları ertelenebilecek. Bütçe üzerindeki anlaşmazlıkların otomatik olarak mali disiplin sağlayacağını da düşünmemeliyiz; uzlaşmazlık, ekonomik belirsizliğin yeni bir kaynağı haline gelebilir.
VAATLER AİLE BÜTÇESİNDEKİ KARŞILIĞINI BULAMADI
Seçmenin tepkisinin merkezinde geçim meselesi bulunuyor. Bir aile için ekonominin ölçüsü, açıklanan büyüme oranından önce gelirinin barınmaya, sağlığa, gıdaya ve ulaşıma yetip yetmediğidir. Enflasyonun gerilemesi bile geçmiş satın alma gücü kayıplarının kendiliğinden telafi edildiği anlamına gelmez. Fiyatlar daha yavaş artarken hayat pahalı kalabilir.
Trump ekonomik sorunları hızla çözme vaadiyle destek topladı. Ancak ithalatı pahalılaştırabilen tarifeler ve........
