Hollanda Krallığı, 1600’lerin başından itibaren önce ticaret kolonisi, ardından da sömürge toprağına dönüştürdüğü Açe ve Java’da (bugünkü Endonezya), 1800’lerin ikinci yarısında artık ciddi ayaklanmalarla yüzleşmeye başlamıştı. Hollandalılar, Müslüman halkın özellikle hac yolculukları sırasında İslâm âlemiyle birtakım anlaşmalar yapmalarından ve kendilerine karşı ayaklanmayı organize hale getirmelerinden çekiniyordu. 1885 haccı yaklaşırken, o sırada henüz 27 yaşında olan genç bir İslâm uzmanı, Endonezyalı Müslümanların Mekke ve Medine’deki irtibatlarını izlemesi için gizlice Hicaz’da görevlendirildi: Christiaan Snouck Hurgronje.

1857’de Hollanda’nın güneyindeki küçük Oosterhout şehrinde, Protestan papazı bir babanın oğlu olarak doğan Hurgronje, Oryantalizm çalışmalarıyla ünlü Leiden Üniversitesi’nde doktorasını tamamladı. 1880’de kabul edilen tezinin konusu “Mekke halkının bayram merasimleri”ydi. Arapçayı mükemmel biçimde okuyup yazabildiği için, tezinde ana kaynaklara müracaat etmekte zorlanmamış, ortaya çıkardığı kaliteli eserle genç yaşına rağmen ilmî -ve hatta siyasî- çevrelerde hızlıca şöhrete kavuşmuştu. 1881’de, Endonezya’ya gönderilecek Hollandalı sömürge görevlilerine din ve kültür dersleri vermeye başlamıştı bile.

Hicaz’a gönderileceği kendisine bildirildiğinde işini epey ciddiye alan Hurgronje -sünnet bile olmuştu-, Osmanlıların Hicaz Valisi Osman Nuri Paşa’ya........

© Yeni Şafak