Tanpınar’ın Saatleri Ayarlama Enstitüsü’ndeki bürokrasi hicvinden hissemize düşenler

Romanları, hikayeleri, siyasetnameleri farklı bir bakış açısıyla okuduğunuzda günümüzle bire bir uyduğunu görebilirsiniz. Nihayetinde hayat ve hayat kalıpları ne kadar değişirse değişsin insan unsuru pek değişmemektedir. Insanın arzuları, hırsları, sevinçleri ve üzüntüleri üç aşağı beş yukarı aynıdır. Bu yazımızda Ahmet Hamdi Tanpınar’ın yıllar önce kaleme aldığı Saatleri Ayarlama Enstitüsü adlı kitabını incelemeye çalışacağız.

Saatleri Ayarlama Enstitüsü’nde geçen olayların hatırlattıkları

Saatleri Ayarlama Enstitüsü’nün bürokrasi hicvi, kamuya personel alımı ve liyakat tartışmaları için hâlâ rahatsız edici bir ayna ama hala bizleri uyarmaya namzet olarak raflarda okunmayı bekliyor. Anlayacağınız zaman ilerledikçe değerinde hiçbir azalma olmamış.

Bir genç düşünün: Yıllarını sınava hazırlanarak geçiriyor, bir puan fazla alabilmek için gecesini gündüzüne katıyor. Sonra bir bakıyor ki bazı makamların anahtarı bilgi, emek ve başarıdan değil, tanışıklık ve yakınlıktan geçiyor. Kamu istihdamında en ağır tahribat yalnızca hakkı yenen adayın kaybı değildir; Toplumdaki “çalışırsam başarırım” inancının aşınmasıdır. Özellikle gençlerin çalışsam da bu iş olmaz algısına kapılması çok sıkıntılıdır. Bazen olumsuz algılar olguların yerine geçebilmektedir. Daha açık ifade ile küçük bir istisna dahi çok büyük bir algı olarak karşımıza çıkabilmektedir.

Ahmet Hamdi Tanpınar’ın Saatleri Ayarlama Enstitüsü, elbette bu sorunu doğrudan anlatan bir personel mevzuatı kitabı değildir. Roman, gösterişe dönüşen kurumları, işin özünü unutan bürokrasiyi ve bir makamın nasıl kendi varlığını haklı gösterebildiğini ince bir hicivle anlatmaktadır. Tam da bu yüzden, bugün kamu kadrolarına nasıl girildiği ve kimlerin yükseldiği tartışılırken bize hâlâ söz söylemektedir.

Daha önce bu köşede gündeme getirdiğim konulara bakıldığında hangi sorunlar olduğu görülecektir. Yazılarımda hem sorunları hem........

© Yeni Şafak