Güncel uluslararası gelişmeleri metaforik ve analitik bir çerçevede değerlendirelim.

Davos'ta bu yıl yine küresel düzen masaya yatırıldı. İklim kriziyle nasıl baş edileceği anlatıldı, yapay zekanın ekonomiyi ve siyaseti nasıl dönüştüreceği tartışıldı, Ukrayna savaşı ve Orta Doğu'daki çatışmalar "küresel güvenlik" başlığı altında ele alındı. Salonlar doluydu, cümleler özenliydi, endişe gerçekti. Ama Davos'un cam fanusunun içinde dolaşan asıl soru yine yüksek sesle sorulmadı: Bu düzen hala ayakta mı, yoksa sadece alışkanlıkla mı sürüyor?

Tam bu sessizlikte, sürüsünden ayrılıp okyanusa değil de dağlara yönelen bir penguen metaforu beliriyor. İlk bakışta tuhaf, hatta yanlış. Ama biraz yakından bakınca fazlasıyla tanıdık. Çünkü bu penguenin adı artık saklı değil: Avrupa Birliği.

Penguenin hikayesi baştan sona bir uyumsuzluk hikayesi. Evrimsel olarak okyanusa ait bir canlı, neden dağlara tırmanır? Uluslararası ilişkilerde bu sorunun cevabı basittir: Aktörler yönlerini keyifleri yerinde olduğu için değil, alıştıkları zemin çöktüğü için değiştirir. Avrupa Birliği'nin bugün yaşadığı şey bir sıçrama anı değil, bir zemin kaybıdır.

Soğuk Savaş sonrası dönemde Avrupa'nın dünyası görece nettir. Güvenlik büyük ölçüde ABD'ye emanet edilmiştir. Enerji ucuzdur, ticaret küreseldir, değerler evrensel kabul edilir. Atlantik sistemi geniş bir okyanus gibidir; Avrupa bu suda yüzmeyi öğrenmiş, hatta yüzmenin ahlaki kurallarını yazmıştır. Davos yıllarca bu hikayenin sahnesi olmuştur: küreselleşme anlatılır, liberal düzenin sürdürülebilirliği savunulur.

Ama zamanla okyanus sakinliğini kaybetmiştir.

Ukrayna savaşı Avrupa'ya savaşın geçmişte kalmadığını hatırlatmıştır. Enerji krizi, ekonomik rasyonelliğin jeopolitiğe her zaman galip gelmediğini........

© Yeni Mesaj