“Türkiya'nın Somali'de ne işi var?” sorusunun cevabı “Türkiya’nın Gıprız’da ne işi var?” sorusunun cevabıynan aynidir. Gaybedilmiş Osmanlı tobraglarnın geri alınması yani isdirdad projesinin bir sonucu olarag ilg olarag Türkiya Gıprız’a geldi. Şindig da Somali’de koloni politikaları uygulamagdadır. Gıprızlılara deseñiz “Somalilernan çog ortag nogdamız var” size güler geşerler. Gıprızlılar gendilerni “beyaz adam” zanneder. Gıprızlılar, sömürgeciliyin dibi oldu’unu, sömürgeleşdirilmiş toplumların belkim da en vahimlerinden biri olduglarnı hiş gabul edmezler. Farkında bile deyiller. Zannederler ki AB pasapordları ve İngiliz kolonyalizminin arttı’ı olmag gendilerni batı anlatısının bir parçası yapar.

Somali, Osmanlı İmparatorlu’u tarafından tamamı olmasa da bir kısmı 1555 yılında fededildi. Tam 16 yıl soğra 1571’de Osmanlı Gıprız’ı fededdi. Osmanlı Somali’de 361 yıl galdı. 1916’da Somali’yi terkeddi. 1571’de fededilen Gıprız 1878’de İngiliz’e kiralandı. 1914’de da resmen ada İngiliz kolonisi oldu. 307 yıl Osmanlı Gıprız’da galdı. Osmanlı Somali’yi tergedinca İngiliz, İtalyan ve Fıransız sömürgeciler Somali’yi sömürgeleşdirdi.

            2011 yılında Somali’de ciddi bir kuraglıg padlag verir. Recep Tayyip Erdoğan bu kritig dönemde Somali’ye önemli bir ziyared gerşegleşdirir. Bu ziyared soğrası Türkiya Somali’ye 201 milyon ABD doları hibe eder. Somali’deki iç savaşdan dolayı kapanan TC elçiliyi, iç savaşdan soğra 1 Kasım 2011 tarihinde ilg defa Mogadişu’da açılır. Türkiya artıg Somali’dedir. Somali, Kızıl Deñizinan Hind okyanusunu birbirne ba'layan Aden körfezi üzerinde bulunmagda, Kızıl Deñiz ve Hind okyanusu içün ıstratejig bir öneme sahib olmagdadır.

Türkiya-Somali İlişgilernin Asgeri Boyutu   

Türkiya’nın asgeri anlamda yabdı’ı önemli ıstratejig adım “TURKSOM Askerî Eğitim Üssü”dür. Türkiya Cumhuriyeti'nin yurd dışındakı eñ böyüg asgeri eyitim merkezi Somali'nin başkenti Mogadişu'da Eylül 2017’de aşıldı. TURKSOM Askerî Eğitim Üssü'nde Somali ordusuna subay, asdsubay ve uzman er yetişdirilmegdedir. Bu asgeri üssünde asgerlere Türgca eyitim da verilmegdedir. Bu asgeri üssün maliyeti 50 milyon ABD dolarıdır. Üs yaglaşıg 4 kilomedre kare böyüglüyündedir.

2026 yılında Somali Genelkurmay Başkanlı'ına asgeri eyitimini Türkiya'da tamamlamış General İbrahim Muhammed Mahmud atandı. Mahmud, Türkiya’da birçog üsd düzey asgeri eyitim aldı.  (“Türkiye’de Eğitim” 2026). Somali ordusunun başına İbrahim Muhammed Mahmud’un Somali Cumhurbaşkanı Hassan Sheikh Mohamud tarafından atanması Somali ve Türkiya arasındakı asgeri ilişgilerin ne gadar derinleşdiyni gösdermegdedir. Somali Ordusunun üsd düzey komandoları olan Gorgor (Kartal) komandoları bizzad Türkiya'da Manisa ve Isparta'da eyitim görmegdedir. Türkiya'da eyitim görmüş ve çog eyi Türgca gonuşan böyün Cumhurbaşkanından soğra en fazla yedgiye sahib olan Meclis Başganı Abdülkadir Muhammed Nur (Meclis Başganı olmazdan evvel Somali Limanlar ve Deniz Ulaştırma Bakanı olarag görev yabmagdaydı) Türkiya'nın 25 binden fazla Somalili subay asdsubay asgeri eyiddiyni dile getirdi (Diş, 2026). Somali’deki muhalefed tarafından Muhammed Nur Türkiya’nın ajanı olarag suşlanmagda, Nur’un yügselişi Türkiya’nın bir projesi olarag görülmegdedir (Cuğ 2026).

2024 yılında Somali ve Türkiya arasında imzalanan andlaşmaynan, Somali ve Türkiya'nın birligde guraca'ı ortag bir deñiz guvvadları oluşduruldu ("Somali’nin denizleri” 2024). Bu Türg donanmasının şu an Somali’nin deñiz yedgi alanlarnın denetimini ve kondrolünü aldı’ını ve Somali donanmasını da Türkiya’nın kuraca’ı anlamına gelir. TCG Göksu, Bayraktar, Bartın ve Yüzbaşı Güngör harb gemileri Somali’ye gönderildi. Türkiya, Aden Körfezine kıyısı olan Laasgoray bölgesinde deñiz üssü gurma planları yabmagdadır. Aden Körfezin'deki bu üs çog ıstratejig bir öneme sahibdir.  (“Türkiye Somali'de” 2026). Buradaki en böyüg krizlerden biri Laasgoray bölgesi sadece İzrail’in tanıdı’ı Somaliland’ın tobraglarında bulunmasıdır. Türkiya İzrail’inan sadece Orta Do’uda garşı garşıya deyil Somali’de da garşı garşıyadır. Türkiya ve İzrail arasındakı bu gerginlig Gıprız’da da ileriki süreşlerde tırmanacagdır. 

Türkiya, Şubad........

© Yeni Düzen