9- I. CİHAN SAVAŞI VE OSMANLI DEVLETİ’NİN YIKILIŞI

*Halk arasında ‘Seferberlik’ olarak adlandırılan 1.Cihan savaşı(Harb-i Umumi) 28 Temmuz 1914’te başlayıp 11 Kasım 1918’de sona eren Osmanlı imparatorluğunun yıkılmasına ve milyonlarca insanın ölümüne sebep olan bir harptir. Savaş ‘İttifak (birleşmiş) ve İtilaf (anlaşmalı) devletleri’ denen devletler arasında olmuştur. İtilaf Devletleri; İngiltere, Fransa, İtalya, Rusya, ABD ve Sırbistan’dan, İttifak Devletleri’de; Almanya, Avusturya-Macaristan, Osmanlı Devleti ve Bulgaristan’dan oluşmaktaydı. Savaş Avrupa’dan Ortadoğu’ya kadar uzanan bir coğrafyada pekçok cephede cereyan etmiştir.

1.Cihan Savaşının Sebepleri

a-Sömürgecilik rekabeti: 18-19.yy’da İngiltere ve Fransa sanayi devrimi ile sömürgecilik faaliyetlerine başladılar. 14 Haziran 1830’da Fransa Cezayir’i işgal ederek 300 yıllık Osmanlı hakimiyetine son verdi. Fransa 12 Mayıs 1881’de Tunus’u işgal etti. İngiltere, Hindistan’ı 1757’den 1947’ye kadar aşamalı olarak işgal etmiş ve sömürgesi haline getirmiştir. İngiltere, ilki 1839-1842 ve 1878-1880’de olmak üzere Afganistan’ı iki defa işgal etti. İngilizler 11 Temmuz 1882’de Mısır’ı, 1896-98’de Sudan’ı işgal ederek sömürgesi haline getirdi. 19.yy’da Çarlık Rusya’sı evvela 1803-1828’de Kuzey Azerbaycan’ı işgal etti. Sonra bütün Kafkasya’yı hakimiyeti altına almıştır. Almanya, Alman Doğu Afrikası (Tanzanya, Ruanda ve Brundi), Alman Güneybatı Afrikası (Namibya), Alman Kamerun’u (Kamerun, Çad, Gabon, Kongo ve Orta Afrika Cumhuriyeti) ve Alman Togosu’nu(Togo ve Gana) sömürgesi yapmıştır. İtalya, 4 Ekim 1911’de Libya’yı işgal edip,sömürgesi yapmıştır.

b-Almanya’nın kuvvetlenmesi: Alman devletlerini kendi eğemenlikleri altında birleştirme mücadelesi sebebiyle Avusturya imparatorluğu ile Prusya krallığı arasında 1866’da savaş çıktı. Bu savaşta........

© Yeni Akit