Devlet Giray Hân’ın Moskova’yı fethi (24 Mayıs 1571)

Gâzi Devlet Giray Hân; 24 Ocak 1517’de Yavuz Sûltân Selim’in Mısır seferinde Kâhire önlerinde 30 yaşında şehit düşen, aynı zamanda Yavuz Sûltân Selim’in kayınbiraderi olan Mübârek Giray’ın oğludur. Babasının şehit olduğu yıl dünyaya gelen Devlet Giray amcaları Mehmet Giray ve Saâdet Giray tarafından büyütülür.

Amcalarından 1524 yılında Hân olan Saâdet Giray’ın ilk icraatlarından biri Devlet Giray’ı taht varisi anlamına gelen “Kalgay” ilân etmek olur. 1532 yılına kadar çalkantılı geçen yönetimi, iç çekişmeler ve hesaplaşmalar neticesinde Saâdet Giray Hanlığı bırakınca hem kendisi, hem de 15 yaşındaki veliaht yiğeni Devlet Giray, Kânûni tarafından İstanbul’a çağırılır. 

(Saâdet Giray Hân’a Eyüpsultân’da bir konak tahsis edilmiş, ayrıca Kânûni Sûltân Süleyman tarafından kendisine yıllık 300.000 akçe maaş bağlanmış, yetmemiş birde 50.000 akçelik tımar geliri bağışlanmıştır. 1538 yılında, 46 yaşında vefât eden Saâdet Giray Han Eyüpsultân Türbesi haziresine defnedilmiştir.)

Kânûni Sûltân Süleyman; Mısır’ın fethinde şehit düşen dayısı Mübârek Giray’ın oğlu Devlet Giray’ı özel eğitime aldırtırarak Sarayda devlet yönetimiyle ilgili uzun stajını yaptırtırır. Donanımlı olduğuna kanaat getirdikten sonrada fırsat kollamaya başlar. Çünkü Kırım Tahtı işgâl altındadır. Önceden Kalgay (Veliaht) ilân edilen Devlet Giray’ın mâkâmı gaspedilmiştir.

Beklenen fırsat, Kazan Hân-ı Safâ Giray Hân’ın vefâtı ile yakalanır. Oturduğu Kırım tahtını sağlamlaştırmak isteyen Sahip Giray Hân, Devlet Giray’ı oraya aday gösterir. Hem Devlet Giray’ın beklediği görev kendisine verilmiş, hem de Kırım’dan uzaklaştırılmış olacaktır.

Kânûni bu fırsatı kaçırmaz. Devlet Giray’ın dedesi Mengli Giray Hân nasıl babası Yavuz’u yanına asker vererek İstanbul’daki taht mücâdelesini kazanması için Pâyitahta gönderdiyse, o da Devlet........

© Yeni Akit