22 ilde 109 adrese operasyon yapıldı. 41 büyük dağıtıcı firmanın yöneticisi hakkında gözaltı kararı verildi. Soruşturma kapsamında yaklaşık 1.029 çiftçinin beyanına başvuruldu. Ticaret Bakanlığından Hal Kayıt Sistemi, Tarım ve Orman Bakanlığından Çiftçi Kayıt Sistemi verileri alındı. Hazine ve Maliye Bakanlığı Vergi Denetim Kurulu da mali inceleme yaptı.

Yani ilk kez meseleye yalnızca “market fiyatı” üzerinden değil, tarladan markete kadar uzanan zincirin tamamı üzerinden bakılıyor. Bu çok önemli. Ama açık konuşalım: Ortaya konulan yöntemler, tarım piyasasını yakından takip edenler için gökten düşmüş bir sürpriz değil. Çiftçinin yıllardır anlattığı, üretici örgütlerinin yıllardır gündeme getirdiği, tarımın sahadaki aktörlerinin yıllardır dikkat çektiği bir problem var: Çiftçi üretiyor, fakat zincirin bazı halkalarında üreticiden daha fazla kazanç oluşuyor.

İşte yıllardır sorulan soru buydu. “Tarlada 10 lira olan ürün markette neden 30, 40, 50 lira?” Bu sorunun cevabını sadece çiftçide aramak kolaycılıktır. Çünkü çiftçi yalnızca üretim maliyetiyle mücadele etmiyor. Ürettiği ürünün değerinde satılamamasıyla da mücadele ediyor. Mazot, gübre, ilaç, tohum, işçilik, enerji… Bunların maliyeti elbette önemli. Ama tarım politikasını yalnızca “girdi maliyetleri” üzerinden okumak eksik kalır. 

Asıl sorulardan biri şudur: Çiftçi ürettiği ürünün gerçek değerinden ne kadarını alabiliyor?

Çiftçinin tarlada sattığı ürünün fiyatı ile tüketicinin markette ödediği fiyat arasında oluşan farkın hangi halkalarda oluştuğu artık masaya yatırılmalıdır. İşte bu operasyonun en önemli tarafı da budur. Çünkü dosyadaki incelemelerde bazı tedarikçilerin ürünleri gerçek alış fiyatından daha yüksek gösterdikleri, arzı düşük, maliyetleri yüksek gösterdikleri ve tedarik zincirini gereksiz yere uzattıkları yönünde tespitler bulunuyor.

Daha çarpıcı olanı ise bazı makbuzların vefat etmiş veya fiilen çiftçilik yapmayan kişiler adına düzenlendiğine ilişkin tespitler. Bazı üreticiler, adına düzenlenen belgelerdeki ürünleri üretmediğini veya ilgili firmaya ürün satmadığını beyan ediyor. Bunlar son derece ciddi iddialar. Elbette soruşturma devam ediyor ve kesin hüküm yargı süreci sonunda ortaya çıkacak. 

PEKİ BU OPERASYON NEDEN ŞİMDİ?

İşte burada siyasetçi de bürokrat da sektör de kendisine şu........

© Türkgün