VEFÂYÎ’NİN (İBN-İ CEZERÎ) GAZELLERİ

Prof. Dr. Ahmet SEVGİ

“Cezerîoğlu” adıyla tanınan Vefâyî, 15. yüzyıl şairlerimizdendir. Hayatına dair bildiklerimiz “Sehî Bey Tezkiresi”nde anlatılanlarla sınırlıdır. 16. yüzyılın önemli tezkirecilerinden Latîfî, Âşık Çelebi ve Hasan Çelebi, “Vefâyî”ye tezkirelerinde yer vermemişlerdir. Vefâyî ile ilgili muahhar bilgiler de Sehî Bey’in verdiği malumatın tekrarından ibarettir.

Sehî Bey’in:“Diyâr-ı Acemde şugl idüp her fenne ıttılâ’ı ve her ilme tetebbu’ı olmış fâzıl u kâmil kimesne olup” (Sehî Bey; Heşt Bihişt, Hazırlayanlar: Halûk İPEKTEN vd. Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü, [e-kitap] Ankara 2017, s. 28.) ifadeleriyle işaret ettiği üzere aşağıda metnini sunacağımız “gelmişem” redifli gazelinden, “Vefâyî”nin, Sultan II. Murad zamanında (Saltanatı: 1421-1451) Acem diyarından Osmanlı ülkesine gelmiş olduğu anlaşılmaktadır:

Men ol kulam ki dergeh-i sultâna gelmişem

Mûram ki pây-ı taht-ı Süleymâna gelmişem

Dervîşem ol ki âlemi deryûze eyleyüp

Sultân Murâd Hân diyü ihsâna gelmişem

Bir katreyem şehâ sad-fenden inâyetün

Uş lutf gevherin uma ummâna gelmişem

Sehî Bey’e göre, uzun müddet Fatih Sultan Mehmet’in nişancılığını yapan ve padişahın takdirini kazanan Vefâyî muteber bir şairdir. Arapça, Farsça ve Türkçe şiirleri vardır: “Fî’l-vâki fesâhat ü belâgat ile meşhûr u mezkûrdur. Arabî vü Pârsî vü Türkî eş’âra mâlikdür.” (A.g.e., s. 30.)

Şairin, “Heşt-Behişt”e alınan örnek beyti de şudur:

“Yüri nâz ile ki reşk eyleye tâvûs-ı cinân

Salın ey dost ki cân gülşenidür cilvegehün” (A.g.e., s. 29.)

Bu bilgiler, Vefâyî’nin en........

© tarihistan.org