Vergi Denetim Kurulu (VDK), 1 Ekim 2026 tarihinde Sahte Belgeyle Mücadele İlerleme Raporu adıyla oldukça kapsamlı bir rapor yayımladı. Rapor, 1 Ekim 2025 tarihinde uygulamaya konulan Sahte Belgeyle Mücadele Stratejisinin ilk bir yıllık sonuçlarını ortaya koyuyor.

Raporun içinde çok sayıda rakam, uygulama ve teknik ayrıntı var. Ancak bütün bunların ötesinde rapordan çıkan temel sonuç bence oldukça açık: Vergi denetiminin yöntemi değişiyor.

Klasik yöntemde sahte belge düzenleyen mükellef tespit edilir, inceleme yapılır, rapor yazılır, ardından bu belgeleri kullananlara doğru gidilirdi. Bu süreç çoğu zaman yıllar alırdı. Dolayısıyla sahte belgeyi düzenleyen de kullanan da vergi idaresinin kendisine ulaşmasına kadar önemli bir zaman kazanırdı.

Yeni sistem ise bunun tersini yapmaya çalışıyor. Riskli işlem mümkün olduğunca gerçekleştiği dönemde tespit ediliyor; alıcıdan satıcıya, satıcıdan da organizasyona doğru gidiliyor.

Bu yeni yapının merkezinde artık kamuoyunun da yakından bildiği KURGAN sistemi bulunuyor.

KURGAN’ın en önemli özelliği mükelleften ziyade işlemi risk açısından analiz etmesi. Sistem, cari ve geçmiş dönemlerde yüksek risk taşıdığı düşünülen mal ve hizmet alımlarını belirliyor. Ardından mükellefe bilgi isteme yazısı gönderilebiliyor ya da saha denetimi yapılabiliyor. VDK buna “sinyalleme” adını veriyor.

Burada önemli bir ayrıntı var.

Bir işlemin KURGAN tarafından riskli bulunması, o işlemin otomatik olarak sahte olduğu ya da mükellefin sahte belge kullandığı anlamına gelmiyor. Nitekim raporda da risk tespitinin otomatik biçimde suç veya kast kabulüne dönüştürülmemesi gerektiği özellikle belirtiliyor.

Bu ayrım son derece önemli.

Çünkü risk analizi başka, vergiyi doğuran olayın ve özellikle vergi kaçakçılığı suçunun unsurlarının ortaya konulması başka bir şeydir.

Algoritma şüpheyi gösterebilir; hukuki sonucu ise algoritma belirleyemez.

Vergi incelemesi artık yıllar sonra gelmeyebilir

Rapordaki belki de en önemli değişikliklerden biri denetimin zamanlamasıyla ilgili.

KURGAN’ın cari dönem verileri üzerinden ilk uygulamasında 481 satıcı ve 1.896 alıcının taraf olduğu işlemler riskli bulunmuş. Bunun üzerine 1.654 alıcıya (mükellefe) bilgi isteme yazısı gönderilmiş, 242 mükellefin iş yerinde saha denetimi yapılmış.

Bu çalışmalar sonucunda 481 satıcının 35’i denetim planından çıkarılmış, kalan 446 mükellef ise sahte belge düzenleme yönünden incelemeye sevk edilmiş. Bunlardan 307’sinin incelemesi 7 Temmuz 2026 itibarıyla tamamlanmış.

Burada dikkat edilmesi gereken husus rakamların büyüklüğünden ziyade denetimin cari döneme yaklaşmış olmasıdır.

Eskiden mükellefin yıllar sonra karşısına çıkabilecek bir inceleme artık işlem gerçekleştikten çok daha kısa süre sonra kapısını çalabilir.

Bence raporun mükellefler açısından en önemli mesajlarından biri budur.

Bir başka önemli rakam: 120 milyar lira

Raporun en dikkat çekici sonuçlarından biri de KURGAN sonrasında yapılan düzeltmelere ilişkin.

VDK’nın verdiği rakama göre bir yıldan daha kısa bir sürede KURGAN’ın cari ve geçmiş dönem tespitleri sonucunda mükellefler tarafından 120 milyar 141 milyon 461 bin 323 TL vergi matrahı, herhangi bir vergi incelemesine gerek kalmadan........

© T24