Uluslararası gündem bakımından hareketli bir hafta yaşadık. Brezilya, Sırbistan ve İsrail’deki seçimler, Mekke İttifakı’nı oluşturan üç ülkenin Tahran ziyareti, Fransa ve İtalya’daki gösteriler filan derken Cuma gecesi Polonya karıştı.

Kısa ve tek bir cümleyle anlatırsak, Hükümet Anayasa Mahkemesi'ni bastı. Mahkemeye atanan hâkimlerin hangisinin en hakiki yargıç olduğu kavgası deyim yerindeyse karakola taşındı. Polis mahkeme yerleşkesine girdi, dış gezisini yarıda kesen Cumhurbaşkanı polis tarafından kuşatılan binaya zorla girdi vs..

“Artar eksilmeyiz zindanlarında,Kolay değil derdin ucu derinde”

Bu derdin ucunu bulmak için de biraz geriye gitmek gerek. İkinci Dünya Savaşı’nın ardından burjuva demokrasileri kapsamlı bir tadilat ihtiyacı duydular. Savaş öncesinde “demokratik” seçimlerle iktidara gelen Nazizm ve Faşizm, bu yeni tasarımı zorunlu kıldı. En çok oyu alanın tümüyle hâkim olduğu sistemin yürümediğini düşündüler. Yüksek yargı bu tasarımda denge denetleme işlevi görmek üzere güçlendirildi. Benzer bir gelişme doğal olarak Türkiye’de de yaşandı. 1961 Anayasası Meclis çoğunluğunu elde eden bir iktidarın “siz isterseniz hilafeti de getirirsiniz” veya “merkebi aday yapsam seçtiririm” yoluna girmesine karşı bir tedbir olarak güçlü bir Yüksek Yargı oluşturuldu.

1961 ile 80 arasını anımsayanlar ya da okumuş olanlar, siyasi iktidarların, özellikle de Demirel’in bu işten ne kadar şikayetçi olduğunu anımsarlar. Siyasetin aldığı idari kararlar sık sık Danıştay’dan dönerdi. Ucube yasal düzenlemeler Anayasa Mahkemesi’ne takılırdı vs..

Sadece yüksek siyasetten de söz etmiyorum. Benim çocukluğumdan hatırladığım resimler arasında üzerinde “Danıştay kararıyla” yazılı sinema afişleri vardır. Neyi izleyip izlemeyeceğimize karar vermek isteyen idare Danıştay’a takılırdı.

12 Eylül’le birlikte, bastırılan emekçi taleplerden kurtulan ve gemi azıya alan sermaye ile onun öz evladı Türkiye sağcılığı bununla yaşamayı öğrendi. Daha doğrusu bu kurumları ortadan kaldırmak yerine dönüştürmenin yollarını buldu. Tek sıkıntı iktidarların sık değişmesiydi. Zira bu kurumlarda kadrolaşmak bir seçim dönemine sığmıyordu. Onu da gitmek bilmeyen, gitmeyi öngörmeyen ve sermaye tarafından gitmesi zinhar arzu edilmeyen Akepe çözdü. Gitmemek ile yüksek yargıyı pasifize etmek arasında net bir ilişki bulunduğunu anlamak için salt Anayasa Mahkemesi'ne değil Yüksek Seçim Kurulu’nda da yaşanan değişikliklere göz atmak yeterli. Hani şu mühürsüz oylar filan...

Herkes haklı olarak kendi derdiyle ilgileniyor ama Türkiye’de gördüğümüz bu eğilim sermaye iktidarlarının bulunduğu her ülkede şu veya bu şekilde yaşandı. ABD’deki Yüksek Mahkeme tartışmalarına bakarsanız görürsünüz. Mesele her istediğini yapmak isteyen kötü niyetli, kötü karakterli liderler değil elbette. Bu işin bir de ekonomi politik boyutu var. Sermayenin yerlisi de yersizi de hızlı karar alan iktidar ister. Kâr hadleri düştüğünde, kriz ve savaş ufukta göründüğünde bu beklenti daha da güçlenir. Sermaye kendi denetimindeki devlet bir karar aldıktan sonra, “hak, hukuk gak guguk” diye işlerin yavaşlatılmasını arzu etmez. Örneğin herhangi bir ülkede Danıştay’ın iktidar aparatına dönüştürülmesi sermaye yağmasını kolaylaştırır. Ormanlarınız, dereleriniz, verimli........

© soL