Son 30 yılda nehir ve göllerde sular azalmakta ve hatta kimi nehir ve göller kurumakta. Bunun sonuçlarından biri de nehir ulaşımının aksaması. Dünya Meteoroloji Örgütü’ne göre bu azalma yüzde 50 dolayında. Mississippi, Nil, Amazon, Tuna, Mekong, Ganj, Brahmapur, Gökırmak gibi önemli akarsu ve kollarındaki su azalması ve dolayısıyla kanallarda da azalması nedeniyle ulaşımı aksattığı için kimi önlemler alınmak zorunda. Panama Kanalı’nda geçişler azalmakta. Hazar Gölü’nde sular çekilmekte. Kimi ülkelerde ise (İngiltere, Finlandiya, İsveç, İrlanda gibi) ender de olsa su miktarında artış görülmektedir.

O halde iki sorumuz var: Sular neden azalıyor ve bunun nehirlerdeki ya da iç sulardaki ulaşıma etkisi ne olacaktır?

Nehirlerde suyun azalması

Olay iki boyutlu. Azalmanın giderek artması; taşkınların, sellerin çoğalması ve sıklaşması. Küresel ısınma ya da iklim değişikliği ile ayrıca kimi bölgeler sel ve taşkınla boğuşurken kimi bölgeler ise kuraklıkla boğuşuyor. Kuraklık alanı daha fazla. Sıcak atmosfer, fazla nem, aşırı yağış, hızlı buharlaşma ve toprağın kuruması.

Nehirlerin kolları yeterli su alamıyor. Yağışlar azaldı. Kar yağışları ise 2000 metre altında hemen hemen yok gibi. Bir de buzullar erimeye başlayınca akarsuların kaynakları giderek kesilmeye başladı. Alplerde buzul kaybı yüzde 10. 2022-2023 yıllarında buzulların erimesi 600 milyar ton su kaybına neden olmuştur.

Çatalağızlar (deltalar) geri çekiliyor ve denizin tuzlu suyu içerilere kadar giriyor. ABD bunu önlemek için Meksika Körfezi’nde denizaltı barajlar inşa etmeyi ve tuzlu suyun çatalağıza girmeden burada toplanmasını amaçlıyor.

“National Intergrated Drought Information System”e göre ABD’de nehirlerin yüzde 44’ü su açısından sıkıntılı.

Çin’de 34 bölgede 66 nehirde sıkıntı var.

2050 yılında 5 milyar insanın en az bir ay su kıtlığı yaşayacağı öngörülüyor.

Dünya’da 5 milyon kilometrekare yer tutan ve yüzde 3,7’lik alanı kaplayan göller kuruyor. Örnekleri çok. Sular çekiliyor. Hazar Denizi’nde 100 yıl içinde suların 8-18 metre çekileceği öngörülüyor. Sonrası yaşamı düşünün. Gölü besleyen akarsular can çekişiyor.

Sular azalınca barajlar az doluyor (kapasitenin ancak yüzde 60-70’i doluyor) ve........

© sendika.org