Erzurum Kalesi’nin inşasından sonra uzun süre devam eden Bizans-Sasanî mücadelesi, Sâsânîlerin zayıflamasıyla birlikte yerini Bizans-Arap mücade­lesine bıraktı. Müslüman Arapların Erzurum bölgesine ne zaman geldikleri ve buradaki hâkimiyetlerinin ne zaman başladığı tartışmalı bir konudur. Bununla birlikte, Erzurum ve çevresindeki kesin hâkimiyetin, ancak 653’te mümkün olduğunu, şimdiki bilgilerimize göre söylemek mümkündür. Bu hususta bir sonraki yazımızda biraz daha ayrıntı vereceğimizi söyleyerek, konumuza devam edelim.

Erzurum Kalesi’ne yaklaşık 300 yıl boyunca hâkim olan Araplar, buraya “Kâlikala” ismini verdi. Bu isim aynı zamanda bölge ismi olarak da kullanıldı. Bölgede, Arap valiler tarafından yönetilen “Kâlikala Emirliği” kuruldu. Bununla birlikte Er­zurum Kalesi, İslam coğrafyasından uzak askerî bir üs konumundaydı. Araplar, Hristiyanlarla çevrilmiş yalnız bir şehir görünümündeki Erzu­rum’u ellerinde tutabilmek için garnizonlar ve koloniler kurdu. Burada toplanan askerler ve gönüllüler cihat ruhunu daima canlı tuttu. Araplar Erzurum Kalesi’ne özel bir ilgi gösterdi. Çünkü burası, Trabzon ve Kü­çük Asya’dan Aras Vadisi boyunca Azerbaycan ve İran’a giden ana yolu muhafaza........

© Pusula Gazetesi