Bilindiği gibi, Doğu Anadolu Bölgesi Türkiye’nin sosyo-ekonomik açıdan en geri kalmış bölgesi konumundadır. Bu bölgede sadece “yoksulluk” değil, aynı zamanda “yoksunluk” (gelir olsa bile eğitim, sağlık, sosyal hizmetler gibi imkanlara ulaşamama) vardır. Olumsuzluklarına rağmen, bölgedeki dezavantajları olumluya çevirecek çok önemli potansiyeller de mevcuttur. Örneğin, Palandöken Kayak Tesisleri, Ağrı Dağı, Ani Ören Yeri, Tortum Şelalesi, Çıldır ve Van Gölleri gibi. Bölgenin tüm potansiyellerini saymak bu yazının kapsamını aşacağı için ayrıntıya girmiyorum.

Palandöken Kayak Tesisleri çok eski tarihlerden beri faaliyet göstermesine rağmen, önemli değişimini 2011 yılında Üniversite Kış Oyunlarının Erzurum’da yapılması ile yaşamıştır. Bu etkinlikten dolayı önemli altyapı yatırımları yapılmış ve böylece önemli kayak sporu merkezlerinden biri haline dönüştürülmüştür. Ancak bunun yerel, ulusal ve uluslararası düzeyde sürdürülebilir olması için yapılması gerekenler olduğu da bir gerçektir. Bunları maddeler halinde sıralamaya çalışayım;

2011’de altyapı için yapılan yatırımlar artık eskimeye başlamıştır. Bunların mutlaka uluslararası standartlara göre ayarlanması gerekmektedir. Örneğin, 4 kişilik gondolların yerini 20-30 kişilik daha konforlu olanları ile değiştirilmesi tüm kayak yapanların dağa olan ilgisini ve sayısını artıracaktır.

Kayak için gelen turistlerin şehir ile bağlantılarının kurulması için şehir merkezinde altyapı oluşturulmalıdır. Örneğin, kalenin önündeki açık alanda her saat başı bir folklor gösterisinin sunulacağı bir düzenleme yapılabilir. Doğu Anadolu Bölgesi’ne ve Kafkasya’ya ait tüm gösteriler burada sunulabilir. Böylece hem bir istihdam alanı yaratılmış olacak hem de kente ekonomik katkı sağlanmış olacaktır. Erzurum Kafkasya’nın giriş kapısı özelliğinde bir kent olduğu için özellikle Kafkas Dansları dikkat çekecektir.

Dağdan faydalananların sıraya girme durumundan, çalışan personelin ve kayak eğitmenlerinin eğitimine kadar her faaliyet bilinçli ve amaca uygun gerçekleştirilmelidir. Çünkü, kayak için dağa çıkan yerli veya yabancı bir turist sıraya girme konusunda düzensizlik olduğunda veya davranışsal olumsuzluklar neticesinde il ve tesisler hakkında kötü intiba edinerek bir daha gelme konusunda isteksiz olabilmektedir. Çünkü, gelen turistlerin gördükleri davranışlar ve ortam kanaatlerinin şekillenmesini sağlamaktadır.

Palandökeni diğer kayak merkezlerinden farklı kılacak bağlantılar kurulabilir. Örneğin, Sarıkamış potansiyeli ile birleştirilip koordineli bir faaliyet gerçekleştirilebilir veya Palandökene kayak için gelenlerin Ağrı Dağını görebilecekleri düzenlemeler yapılabilir.

Erzurum ve bölge için İran büyük bir potansiyeldir. İran’da 21 Mart Nevruz Bayramı süresince yaklaşık 15-20 gün tatil olmaktadır. Bu süreçte İranlı turistlerin Palandökeni tercih etmeleri için altyapı oluşturulmalıdır. Örneğin, yaygın Nevruz programları düzenlenebilir ve hem Palandöken hem de Nevruz programları etkili yöntemler ile İran ve Kafkasya’da tanıtılabilir.

Şehrin yapılaşmasında Palandöken Kayak merkezinin orjinalliğini bozacak durumlardan kesinlikle kaçınılmalıdır. Zararlı yapılaşma sadece günümüz için değil gelecek için de olumsuz sonuçlar doğurucudur.

Dağda veya şehrin belli bölgelerinde “kar yürüyüşü rotaları” oluşturulmalıdır. Böylece, şehrin cazibesini artırıcı bir etkinlik sağlanmış olacaktır.

Erzurum ilinde “kış ve yaz film şehri” oluşturularak film ve dizi çekimlerinin kentte gerçekleştirilmesi sağlanabilirse palandöken Kayak Tesislerinin bilinirliği ve cazibesi artacaktır.

Tüm bunların etkin işlemesi için hava, kara ve demir yolu ulaşımındaki aksaklıkların giderilmesi gerekmektedir. Aksi takdirde kente gelmek isteyenlerinde kararları olumsuz etkilenecektir.

Erzurum’da kış ve yaz turizmine yönelik tüm faaliyetlerde bölgenin potansiyelleri dikkate alınarak kararlar verilmelidir. Örneğin, kış ve yaz turizmini artırıcı büyük bir devlet projesi olarak “Doğu Anadolu Tren Ringi” projesi tüm bölge için gündeme getirilerek çalışmalar yapılmalıdır.

Yapılaşma, tanıtım ve eğitim faaliyetleri için Atatürk Üniversitesi ile işbirliği içerisinde çalışılmalıdır ve İngilizce, Farsça ve Rusça bilen turizm rehberlerinin ve çalışanların sayısı artırılmalıdır.

Dağa arabayla çıkışı önlemek için birinci maddede belirttiğim büyük kapasiteli gondollar kenten-dağa şeklinde dizayn edilebilir. Böylece, hem araç trafiği ile dağın kar kalitesi bozulmamış olur hem de ulaşım etkinleştirilmiş olur.

Bu anlatılanlar Erzurum veya Palandökende bir şey yapılmamış veya yapılmıyor anlamına gelmemelidir. Yazının başlığından da anlaşılacağı gibi ilave nelerin üzerinde çalışılması gerektiği konusunda fikirler sunulmaya çalışılmıştır. Özellikle Erzurum Büyükşehir Belediyesinin dağa yönelik iyi çalışmalar yaptığını da söylemek gerekmektedir. Örneğin, hem dağda hem de şehir merkezindeki sosyal tesisler halkın faydalandığı önemli mekanlar olmuştur.

© Pusula Gazetesi