Istoričar Dragan Popović nedavno je objavio knjigu „Prelomne godine – Srpski nacionalizam i Jugoslavija 1980-1990“. Knjiga, u izdanju izdavačke kuće Mostart Jugoslavija, predstavlja prerađen i dopunjen deo Popovićeve doktorske disertacije koju je 2024. godine odbranio na Katedri za istoriju Filozofskog fakulteta u Beogradu.

Ključna teza njegove knjige, koja je u junu bila među najtraženijim u knjižari Beopolis u Beogradu, jeste da je srpski nacionalizam bio glavni instrument za rušenje Jugoslavije. Nacionalizam u Srbiji pobedio je uz pomoć, kako navodi Popović, „najmoćnijih aktera u društvu, pre svega autoritarne partije i njoj potčinjenih medija i institucija“.

„Jugoslaviju je srušio autoritarni režim Slobodana Miloševića svojim odlukama i postupcima. U tom rušenju koristio se ideologijom srpskog nacionalizma kao instrumentom u svim fazama svog delovanja, od kada je, krajem 1987. godine, preuzeo apsolutnu vlast na republičkom nivou u Srbiji“, kaže Popović.

On svoju tezu temelji na stotinama izvora, među kojima su dokumenta iz arhiva Srbije, Jugoslavije i Beograda, članci i rasprave iz zbornika, teorijska literatura, književnost, tekstovi iz dnevnih listova i nedeljnika i memoari.

Popović objašnjava genezu srpskog nacionalizma između osamdesetih i devedesetih godina i njegov uticaj na stvaranje ili jačanje nacionalizama u Hrvatskoj, Sloveniji, BiH i na Kosovu. Posledice su bili raspad Jugoslavije i ratovi devedesetih godina na području nekadašnje države koji su iza sebe ostavili više od 130.000 žrtava.

Knjiga je podeljena na četiri poglavlja u kojima se Popović bavi odnosom između srpskog nacionalizma i jugoslovenskog društva, srpskog nacionalizma i kulture, srpskog nacionalizma i Saveza komunista Jugoslavije i srpskog nacionalizma i drugih nacionalizama u Jugoslaviji.

Hrvatski, slovenački i albanski nacionalizam takođe su, navodi Popović, doprineli „destruktivnim procesima osamdesetih godina“, dok su, dodaje, muslimanski, makedonski i crnogorski imali „mali ili nikakav uticaj na razvoj i rasplet jugoslovenske krize“. Naglašava, međutim, da to „ne znači da je bilo koji nacionalizam dobar ili prihvatljiv“.

Knjiga se može čitati kao udžbenik istorije Jugoslavije između osamdesetih i devedesetih godina i kao rasprava o pojmu nacionalizma koji je uvek, naglašava........

© Peščanik