U maju ove godine očekuju nas lokalni izbori u deset opština. Pripreme su započele. Mediji o tome izveštavaju. U središtu pažnje je sastavljanje izbornih lista, izlazak na izbore u jednoj, dve ili više kolona, dogovori potencijalnih učesnika u izbornoj utakmici… Primetno je da izostaje sagledavanje nekih pitanja koja su jednako značajna za izbore i koja bi trebalo imati u vidu u toku priprema za izbore. U pitanju su brojke o ukupnom broju birača, broju birača koji su glasali, biračkim mestima, glasovima datim van biračkog mesta, nevažećim glasačkim listićima. Podaci sa parlamentarnih izbora održanih 2023. godine sa biračkih mesta u opštinama u kojima se očekuju izbori su pokazatelj stanja na biračkim mestima i oslonac za pripremu izbora. U nastavku pokušaćemo da odgovorimo na pitanje šta nam govore brojevi o ukupnom broju birača, broju birača koji su glasali, biračkim mestima, glasovima datim van biračkog mesta, nevažećim glasačkim listićima.

Na rezultate izbora utiče više faktora:

Izlaznost je pokazatelj legitimiteta izabranih predstavnika. Podaci govore da je izlaznost na parlamentarnim izborima 2003. godine u posmatranim opštinama bila visoka. Kretala se u rasponu od 49,14% (Kladovo) do 71,48% (Lučani). U četiri opštine izlaznost je između 50% i 60%, a u četiri opštine i između 60% i 70%.

Posebno su značajna biračka mesta na kojima je u izvod iz biračkog spiska upisano manje od 100, jer broj birača odstupa od minimalnog broja birača potreban da bi se otvorilo biračko mesto. Ovakvih biračkih mesta je ukupno 35 (8,47%). U četiri opštine nije bilo biračkih mesta na kojima je u birački spisak upisano manje od 100 birača. Pregled po opštinama pokazuje da je broj biračkih mesta na kojima je u izvod iz biračkog spiska upisano manje od 100 birača u nekim opštinama velik (npr. u Knjaževcu 12 – 18,45% biračkih mesta). Manje od 500 birača upisanih u izvod iz biračkog spiska (npr. Lučani 37 – 86,04%; Bajina Bašta 37 – 71,15%, Knjaževac 42 – 64,61%, Kladovo 10 – 32,25%, Grad Bor 12 – 25,53%, Aranđelovac 10 – 25% biračkih mesta). Mala biračka mesta su značajan rezervoar ne samo glasova datih na biračkom mestu već i glasova datih van biračkog mesta te ih nikako ne treba zanemariti. U nekoliko proteklih izbornih ciklusa posmatrači izbora, mediji i građani ukazuju na kupovinu glasova i različite vidove pritisaka na birače upravo u manjim mestima u kojima birači glasaju na malim biračkim mestima.

To govori da je potrebno preispitati posebno biračka mesta na kojima je u izvod iz biračkog spiska upisano manje od 100 birača, i svakako obrazložiti razloge, svrhu i cilj koji opravdavaju odstupanje od pravila da se biračko mesto otvara za najmanje 100 birača upisanih u izvod iz........

© Peščanik