U pozadini turbulentnih političkih događanja koji potresaju Sjedinjene Države od početka novog milenijuma, među kojima dominiraju večiti ratovi na Bliskom istoku i oštra polarizacija kod kuće, sve vreme se nalazi jedna intenzivna strepnja prema Kini kao sili koja se nezaustavljivo penje ka vodećem mestu na globalnoj političkoj sceni. Najpre se radilo o Kini 1.0, koja je po svom „otvaranju“ osamdesetih izrasla u fabriku koja opslužuje svet, pre svega američke korporacije koje su tamo prebacile svoju proizvodnju ne bi li zaobišle sopstvene radnike; ona je za svega četvrt veka izrasla u Kinu 2.0, a tu se već radi o globalnoj ekonomskoj i tehnološkoj sili, koja više ne servisira američku privredu, već joj postaje direktni takmac u borbi za svetsku prevlast. Posljednjih godina, ova hronična zabrinutost prerasta u ozbiljnu paniku. Ona se ne ogleda toliko u izjavama političara i zvaničnika (čak je i Tramp prestao da kevće „Kina, Kina“), koliko u naporima think tankova i akademskih eksperata, koji dostižu fazu pregrevanja u svojim naporima da prozru kuda ide ovaj istočnoazijski kolos. Svake godine objavljuju se čitave biblioteke analiza kineske ekonomije, političkih struktura i društva iz svih mogućih perspektiva. Jedna od najzanimljivijih koja se pojavila posljednjih godina jeste knjiga Kevina Rada (Rudd) posvećena kineskom predsedniku, O Ši Đinpingu: kako Šijev marksistički nacionalizam menja Kinu i svet (On Xi Jinping: How Xi’s Marxist Nationalism is Shaping China and the World, Oxford University Press, 2024). Ovaj tom bio bi vrlo korisno štivo za srpske sinologe, a nije nezanimljivo ni laicima, poput potpisnika ovih redova, koji se u pasje dane kasnog leta okreću literaturi van svoje neposredne ekspertize.

Autor ove knjige je jedan od najživopisnijih likova na, kako je on pomalo samoironično naziva, „analitičarskoj“ sceni eksperata za savremenu Kinu. Australijski diplomata od karijere koji je službovao upravo u Pekingu tokom prelomnih osamdesetih, Rad je se po povratku u domovinu angažovao u Laburističkoj partiji, koju je vodio do pobede na izborima 2007, da bi u dva navrata preuzeo premijerski kabinet: od 2007-2010, pa onda ponovo 2013. Na opšte iznenađenje, po završetku premijerskog mandata, on je u svojim kasnim pedesetim upisao doktorske studije na Oksfordu. Razlog za ovaj krajnje neobičan korak u karijeri jednog diplomate, političara i državnika bila je njegova, kako sam kaže, odluka da pročita sve što je Ši Đinping ikada napisao, odnosno sve što je objavljeno pod njegovim imenom. Plod tog enciklopedijskog poduhvata borhesovskog tipa jeste njegova knjiga o najmoćnijem Generalnom sekretaru Komunističke partije Kine još od doba Mao Cetunga.

To nije klasična biografija, već temeljno istraživanje odnosa između karijere jednog političara u odnosu na pravac kojim se kreće jedna velesila, koja sama po sebi ima ogroman uticaj na globalne političke i ekonomske procese. Ostavimo sada po strani američku gotovo paranoidnu opsesiju Kinom. Premda Rad ni jedan jedini put ne pominje Srbiju na preko 400 stranica svoje knjige, ona pažljivom čitaocu omogućava da prepozna čitav niz dodirnih tačaka između lidera ove dve zemlje. Ta preklapanja bez izuzetka vode ka vrlo izraženim kontrastima.

Vučić i Ši zauzeli su dominantne položaje u državnim strukturama svojih zemalja iste, 2012. godine. Oni su na ta istaknuta mesta došli sa bogatim političkim iskustvom: u karijeri Ši Đinpinga, osamdesete su obeležene hodom kroz institucije u provincijama Fudžijan (gde je jednom prilikom primio delegaciju Australije sa mladim diplomatom u svojim redovima, pogađate o kome je reč), Žiđang, i napokon Šangaj; čitaocima je dobro poznata Vučićeva partijska i ministarska karijera iz devedesetih, pa je ovde ne treba ponavljati. Tu se već pojavljuje jedan važan kontrast. Ši se politički kalio u regionima proglašenim za „specijalne ekonomske zone“, koje su postale dinamo nove kineske ekonomije, čemu je i on doprineo tokom svog službovanja u njima. Vučić je, sa druge strane, plivao u........

© Peščanik