Bizi sosial şəbəkələrdən izləyin:

“Tarixin yalnız qarşıdurmalarını deyil, birlik, həmrəylik nümunələrini də xatırlayaq...”

“İki qüdrətli türk-müsəlman hökmdarın birləşməsi Romanın mütləq fəth ediləcəyi demək deyildi. Ancaq onların müharibə əvəzinə davamlı əməkdaşlıq qurması türk-müsəlman dünyasının siyasi və hərbi imkanlarını başqa istiqamətə yönəldə bilərdi...”

“Otlukbeli bizə Romanın fəth edilməməsindən daha böyük bir dərs verir: bəzən tarixdə ən böyük itki məğlub olduğun döyüş deyil, qazana biləcəyin gələcəyi öz əlinlə təhlükəyə atmağındır...”

“İki böyük türk-müsəlman hökmdarı bir-birinə qarşı qılınc çəkmişdi. Bəs həmin qılınclar düşmənə deyil, ortaq hədəflərə yönəlsəydi?..”

“Müasir türk və müsəlman dövlətləri üçün dərs aydındır: siyasi fikir ayrılıqları, sərhəd məsələləri və regional rəqabət diplomatiya ilə idarə edilməlidir...”

"Unutmayaq ki, bizləri həm də birlikdə daha  qüdrətli olacağığımıza görə birləşməyə qoymurlar..."

-FİKİR SAVAŞI...-

...Tarixin elə dönəmləri var ki, bir döyüşün nəticəsi yalnız bir hökmdarın taleyini dəyişmir, bütöv bir coğrafiyanın gələcəyinə təsir göstərir. 1473-cü ilin Otlukbeli savaşı da belə hadisələrdəndir. Bir tərəfdə Konstantinopolu fəth edərək tarixə adını yazdırmış Fateh Sultan Mehmet, digər tərəfdə Azərbaycanı və İranın böyük hissəsini əhatə edən qüdrətli Ağqoyunlu dövlətinin hökmdarı Uzun Həsən dayanırdı...

İki böyük türk-müsəlman hökmdarı bir-birinə qarşı qılınc çəkmişdi. Bəs həmin qılınclar düşmənə deyil, ortaq hədəflərə yönəlsəydi? Osmanlı ilə Ağqoyunlu savaşmaq əvəzinə birləşsəydi, tarix başqa cür yazıla bilərdimi? Bəlkə də İtaliyanın sahillərində dalğalanan Osmanlı bayraqları Roma qapılarına qədər gedib çıxardı...

Bu, romantik bir xəyal deyil, tarixi imkanlar, alternativlər üzərində düşünməkdir. Amma xəyalı həqiqətdən, ehtimalı sənəddən ayırmaq şərtilə...

Bir-birinə düşmən olan iki eynidilli, eynidinli qüdrət...

XV əsrdə Osmanlı imperiyası Balkanlarda və Anadoluda möhkəmlənir, Ağqoyunlu dövləti isə Azərbaycan, Şərqi Anadolu, İraq və İran istiqamətində gücünü artırırdı. Hər iki dövlətin ordusu, siyasi nüfuzu və genişlənmək iddiası vardı. Lakin ortaq maraqların mövcudluğu onları müttəfiq etmədi. Trabzonun Fateh tərəfindən fəthi, Qaramanoğulları məsələsi, Anadoluya nəzarət uğrunda rəqabət və Venesiyanın Osmanlılara qarşı qurduğu diplomatik oyunlar münasibətləri müharibəyə apardı...

Venesiya üçün Uzun Həsən şərqdən Osmanlılara zərbə vura biləcək mühüm müttəfiq idi. Avropa sarayları Osmanlıların gücündən ehtiyat edir, onların diqqətini başqa cəbhələrə yönəltməyə çalışırdılar. Ağqoyunlu sarayı isə Venesiyadan odlu silah və hərbi yardım gözləyirdi.

Beləcə, iki türk-müsəlman dövlətinin qarşıdurması Avropanın diplomatik hesablamalarında mühüm yer tutdu. Bir tərəfdə Osmanlılar, digər tərəfdə Ağqoyunlular öz güclərini bir-birinə qarşı sərf edərkən, Venesiya və digər Avropa dövlətləri yaranmış vəziyyətdən faydalanmağa çalışırdılar.

Dəspinə xatun, Katerino Zeno və saray diplomatiyasının kölgəsi…

Bu hadisələrin ətrafında bu gün də müzakirə edilən bir məsələ var: Uzun Həsənin sarayındakı Dəspinə xatun, Venesiya elçisi Katerino Zeno və bəzi saray adamları Osmanlı–Ağqoyunlu münasibətlərinin pozulmasında hansı rolu oynayırdılar?..

Dəspinə xatun Trabzon Komnenlər sülaləsinə mənsub idi. Fatehin 1461-ci ildə Trabzonu fəth etməsi onun ailəsinin siyasi maraqlarına ağır zərbə vurmuşdu. Katerino Zeno isə Venesiyanın Uzun Həsən sarayına göndərdiyi elçi idi. Onun həyat yoldaşı Violante ilə Dəspinə xatun arasında qohumluq əlaqəsi olduğu barədə tarixi rəvayət mövcuddur. Lakin bu şəcərənin bütün həlqələri qəti şəkildə təsdiqlənməyib.

Zeno Venesiyanın Osmanlılara qarşı Ağqoyunlu........

© Moderator