GÖZ KIRPMASI KADAR

Bir âyetin içerisinde “kader” kelimesi geçiyorsa, o âyeti tefsir etmek kolay değildir. Çünkü “kader” kavramı tarihsel seyir içerisinde Kur’ân’daki bağlamından/anlamından koparılmış, üzerinde sayısız yorumlar/bilgiler üretilmiş ve sonunda ortaya –bugün de tartışmaları devam eden– “Cebriyye, Kaderiyye, Mutezile” ve bunların dışında orta yol diyeceğimiz “Ehl-i Sünnet” gibi farklı kelâm/akâid ekolleri çıkmıştır. Üzücüdür ki, bugüne kadar bize öğretilen “kader” inancı Kur’ân’dan onay almayan bir anlayıştır ve bu inancın oluşmasında Emevî saltanatının zulümlerini meşru göstermek adına kitleleri uyuşturma siyasetinin rolü büyüktür. Aslında kader yaratılışla ilgili ontolojik bir kavramdır; din ve davranışla ilgili bir kavram değildir.[1]

“Kader” sözcüğü Kur’ân’da 11 yerde geçmektedir ve tümünde de “ölçü” anlamında kullanılmaktadır. Örneğin Hicr/21. âyeti şöyledir: “Çünkü hiçbir şey yoktur ki, kaynağı Bizim katımızda olmasın ve Biz hiçbir şey indirmeyiz ki, kusursuzca belirlenmiş bir ölçüye, bir uyuma dayanmasın.”[2] Âyette “ölçü” olarak çevrilen kelimenin aslı “kader”dir. Bir başka âyet Müminun/18. âyetidir: “Ve Biz suyu gökten [belirlediğimiz] bir ölçüye göre indiriyor, sonra da onu yeryüzünde tutuyoruz; ama, hiç şüphesiz, bu [nimeti] geri almaya da kâdiriz!”[3] Bu âyette de “ölçü” ifâdesinin Arapçası “kader”dir. Tüm bu ifâdelerden görülen odur ki; “kader” kavramının amacı insânın fiillerinin belirlenmiş olması değil, varlık ve oluşta rastlantının bulunmadığını göstermektir. Aynı zamanda “kader” kavramı “sünnetullah” denilen tabiat kanunlarıyla da örtüşmektedir.

İşte Kamer/49-50. âyetleri içinde “kader” kelimesinin geçtiği bir âyetlerdir ve bize şunu duyurmaktadırlar: “Bakın, Biz her şeyi gerekli ölçü ve nisbette yarattık; Bizim [bir şeyi] takdir etmemiz ve [onun meydana gelmesi] göz kırpması gibi bir anlık bir [fiil]dir.”[4] Dikkat edilirse Kamer/49. âyette yer alan “kader” ifâdesi Allah’ın her şeyi bir ölçü içerisinde yarattığının bir açıklamasıdır. Şüphesiz bu âyeti kendinden önceki âyetlerle veyâ anlatılan peygamberler kıssalarıyla değerlendirdiğimizde anlıyoruz ki buradaki “kader” mutlak gelecek olan son saat ve sonrasında müşrikleri bekleyen kaçınılmaz azaptır. Yani ezeli hükümde/bilgide kararlaştırılmış olan bu gerçeklik Allah’ın değişmez bir ölçücü/plânı ve takdiridir.

“Kader”in bir anlamı da........

© Mir'at Haber