Modern olmayı hala başaramamış toplumlarda teoloji, kutsal bir cam fanusun içinde tutulmaktadır. O fanusun içinden konuşanlar, yüce doğma adına konuştuğunu iddia ediyor; ama aslında yaptıkları şey, kültürü, hayatı ve özgür insanı susturmaktır. Oysa teoloji, eğer gerçekten teoloji ise, hayattan ve insandan kopuk olamaz. Hayattan kopan teoloji, doğmadır ve ideolojidir.

Teoloji, kültürdür. Teoloji, insanın kültür içinde kendini anlama ve anlamlandırma çabasıdır. Dil, sanat, edebiyat, siyaset, ahlak, aşk ve isyan… Bunların hepsi teolojinin ham maddesidir. Kültürden arındırılmış bir teoloji, insanı küçültür. Kültürden arınmış bir teoloji, insanın ötesinde, üstünde ve dışında varolduğu sanılan güçleri ve otoriteleri yüceltir. Kültürden arınmış teoloji, insanüstü ve ötesi kurguları insana tahakküm eden hakimiyet aygıtlarına dönüştürür.

Bütün doğmaların özü ve biçimi, kültür tarafından belirlenmiştir. Doğma ve din, kültürü anlamakta yetersizdir. Din ve doğma, kültürü anlamak yerine kültürü disiplin altında tutmayı amaçlayan polis olarak işlev görmektedirler. İnsanlar nasıl düşüneceklerini, nasıl güleceklerini, nasıl........

© Milat