Latin Amerika, Ankara ve değişen istikamet algısı

Meksika’nın Michoacán ormanlarında bir sabah, güneş çam dallarının arasından süzülüp yere değdiğinde, ağaçların üzerinde turuncu bir bulut kıpırdar. Önce bir kanat açılır, sonra on bin, sonra milyonlarca. Kral kelebekleri kışladıkları yerden havalanır. Öyle sessiz, öyle kalabalık, öyle tek istikametlidirler ki insan ister istemez sorar: Bunlar nereye? Kuzeye. Dört bin kilometre kuzeye. Üstelik hiçbiri o yolu daha önce görmemiş. Hiçbirinin elinde harita yok, pusula yok, kervana katılmış bir rehber de yok. Yalnızca güneşin açısı, kanadında taşıdığı bir bilgi ve içine işlenmiş bir mevsim duygusu var. Şimdi bu tabloyu bir başka sahneyle yan yana getirin. Arafat’ta öğle sıcağı, ufka doğru uzanan beyazlar içinde bir kalabalık. Milyonlarca insan omuz omuza, aynı yöne dönmüş. Hepsi niyetini kalbine yazmış, hepsi varacağı yeri bilerek gelmiş. İkisinin ortak noktası şu: Kervanın içindeki hiç kimse tek başına bütün yolu görmüyor; yine de herkes nereye gittiğini biliyor. Peki kelebekler hacca gider mi? Cevap, sanıldığı kadar basit değil. Hac; akıl ister, buluğ ister, niyet ister, ihram ister. Kelebek bunların hiçbirine muhatap değildir. Onun kanadında niyet yok, dilinde telbiye yok. Yaptığı şey ibadet değil; fıtratına yerleştirilmiş bir kanuna boyun eğmedir. İlhâm-ı fıtrî ile hareket eder, emr-i ilahiye teslim olur. Bu yüzden ona “hac yapıyor” demek, ne ona bir paye vermek olur ne de hacıya bir gölge düşürmek. Yine de kelebeğin yolculuğu boşuna değil. Kur’an, “Yedi gök, yer ve bunların içinde bulunanlar O’nu tesbih eder. O’nu hamd ile tesbih etmeyen hiçbir şey yoktur; ancak siz onların tesbihini anlamazsınız” buyurur (İsra, 44). Kelebeğin göçü hac değildir; ama bir tesbihtir. Yönünü bulan o kanatta, Rabbinin koyduğu nizamı itirazsız izleyen bir teslimiyet vardır. Zebur’da bütün yaratılışın Rabb’e övgüye çağrıldığı o kozmik ilahi de bu hakikati hatırlatır: “Dağlar ve bütün tepeler, meyve ağaçları ve bütün sedir ağaçları, yabanıl ve evcil hayvanlar, sürüngenler ve uçan kuşlar!” (Mezmur 148:9-10). Kelebek de o ilahinin sessiz bir korosudur; ama koronun sözlerini anlamaz, sadece söyler. Peki zuhurat? Kelebek yola çıkar ama yolu kendi elinde değildir. Rüzgâr ters eser, yağmur bastırır, kuşlar pusu kurar, mevsim birkaç gün kayar. O, zuhurata tabidir. Kendi iradesiyle rota çizmez; kendisine çizilen rotada kanat çırpar. Yine de varır. Çünkü onu yola koyan, varacağı yeri de bilir. İnsanın haccı ise başkadır. Hacı da zuhurata tabidir: Hastalık çıkar, kalabalık ezer, sıcak yakar, yol........

© Milat