Democratie ter discussie

Onderzoeker aan de Universiteit van Tel Aviv en het Leo Baeck Institute

De verkiezingsuitslag in Israël gelezen vanuit een etnisch-nationalistisch perspectief

Een zorgvuldige analyse van de verkiezingsuitslag, die zich op dit moment steeds duidelijker aftekent, en van de manier waarop deze wordt geïnterpreteerd, kan ons veel leren, niet alleen over de aard van het politieke discours en het karakter van de Israëlische samenleving, maar vooral over de toekomst die Israël zelf en de hele regio te wachten staat.

Een eerste lezing van de verkiezingsuitslag wijst op een duidelijke nederlaag voor het blok van Netanyahu-aanhangers en een overweldigende overwinning voor het blok van zijn tegenstanders, dat zichzelf het 'veranderingsblok' noemt. Volgens de voorlopige uitslagen behoren 65 van de 120 zetels in de Israëlische Knesset toe aan het blok dat tegen Netanyahu is gekant. Op het eerste gezicht is het oordeel van de kiezer duidelijk: verzet tegen Netanyahu en zijn beleid, naast de wens om de liberale democratie en de rechtsstaat te versterken en de maatschappelijke breuklijnen te helen na vier jaar corrupt, polariserend en verdeeldheid zaaiend bestuur. Een regering die de uitspraak van de meerderheid niet weerspiegelt, zou daarom het fundamentele beginsel van het democratische stelsel schenden en de wil van de kiezer negeren.

In Israël is het echter gebruikelijk de verkiezingsuitslag te bekijken door een nationale, en soms ronduit nationalistische, bril die de betekenis ervan vervormt. Een dergelijke lezing, waarbij de stemmen van Arabische burgers buiten de legitieme politieke afweging blijven bij het bepalen van de samenstelling van de regering, legt de grenzen van de Israëlische democratie en haar vertekende karakter bloot. Wanneer de uitslag vanuit een etnisch-nationalistisch perspectief wordt gelezen, blijkt dat het blok van Netanyahu-aanhangers juist een meerderheid onder de Joodse bevolking heeft behaald, terwijl het volledige voordeel van het blok van zijn tegenstanders, dat voortvloeit uit de steun van de Arabische partijen, wegvalt alsof het nooit heeft bestaan.

Ook de partijen die zichzelf ten onrechte het 'veranderingsblok' noemen, nemen deel aan dit discours, dat als een fundamenteel uitgangspunt........

© Joop