Basisinkomen en onderstroom: twee handen op één buik

dr. Economie / Publicist Basisinkomen

Na eerdere successen van het vroegere liberale kapitalisme leidt het sinds de jaren ´70/´80 toegepaste neoliberale kapitalistische systeem tot steeds meer problemen, want ondanks de gestage economische groei zijn er toenemende ongelijkheden, meer ontevredenheid en grotere onzekerheid in de samenleving. Steeds meer mensen lopen vast in het heersende wereldbeeld van materialisme en individualisme, dat mensen heeft teruggebracht tot consumenten en tot individuen die zelf hun keuzes moeten maken en daarin vastlopen. De economische globalisering en het economisch systeem hebben bovendien grote groepen in de samenleving op een achterstand gezet en werkt in het voordeel van ´geprivilegieerden´. Belangrijker nog dan het verlies aan banen etc. is het verlies aan waardigheid en respect, het niet erkend worden door medeburgers.

Correctie van dit neoliberale systeem is noodzakelijk en urgent. Dat kan bijvoorbeeld met hogere heffingen op winst en vermogen of met meer realistische klimaatheffingen. Veelbelovend zijn initiatieven om beslissingsmacht te scheiden van geld zoals bijvoorbeeld gebeurt bij steward-owned bedrijven. De centrale positie van aandeelhouders neemt daarmee af. De sociale, ecologische of lange termijn doelstelling zit juridisch verankerd in de eigendomsstructuur. Winst wordt een middel, geen doel. Het ziet er nog niet echt naar uit dat initiatieven voor noodzakelijke systeemveranderingen komen vanuit de hoek van laten we zeggen de gevestigde orde, machthebber en tegelijkertijd profiteur binnen het bestaande systeem.

Veelbelovender lijken dan ook correcties van het neoliberale systeem die activiteiten bevorderen die momenteel buiten het systeem omgaan en vaak geen formele waarde vertegenwoordigen. Het gaat om initiatieven in de zogenaamde onderstroom waar men niet wacht op beleid van bovenaf, maar zelf actie onderneemt. Daarbij gaat het om de vele activiteiten die bijdragen aan sociale en ecologische veerkracht. Denk daarbij aan het groeiend aantal zorgcoöperaties, voedselcoöperaties en energiecoöperaties. Het gaat ook........

© Joop