İstanbul Sanayi Odası’nın (İSO) geleneksel olarak her yıl yayımladığı ‘İSO 500’ listesinde, Türkiye’nin en büyük sanayi devleri, holding iştirâkleri, köklü çokuluslu şirketler ve petro-kimya, otomotiv, demir-çelik gibi ağır sanayi şirketleri yer alır.

‘İSO İkinci 500’ listesinde ise önde gelen orta ölçekli işletmeleri sıralanır. Bu liste, Türkiye ekonomisinin omurgasını oluşturan, dinamik, daha çok aile şirketi yapısındaki güçlü ve köklü KOBİ’lerden oluşur.

İSO tarafından her yıl geleneksel olarak hazırlanan bu raporlar, bir önceki malî yılın bilanço, ihracat, istihdam ve satış performanslarını ortaya koyar.

İSO’nun 2025 yılı verilerini içeren İSO 500 listesinin en güncel sonuçları 17 Haziran 2026 tarihinde yayımlanmıştı.

Hemen ardından gelen İSO İkinci 500 listesi ise çok kısa bir süre önce, 20 Temmuz’da kamuoyuyla paylaşıldı. Sonuçlar Türkiye sanayisinin yaşadığı kan kaybını açıkça gözler önüne serer nitelikte…

ÜRETİMDEN SATIŞLARDA SADECE CÜZÎ KIPIRDAMA

İşte sonuçlar… Üretimden satışlar, üç yıllık reel gerilemenin ardından, 2025’te ancak yüzde 0.2 gibi son derece sınırlı bir reel artış gösterebilmiş.

İSO 500’de gözlenen güçlü ihracat performansının aksine, İSO İkinci 500’ün ihracatında yaşanan yüzde 0.3’lük gerileme toplam satışları sınırlandırırken, küresel talepteki zayıflığın ve sıkı finansman koşullarının sanayi üzerindeki olumsuz etkilerinin devam ettiğini gösteriyor.

İSO 500’de de görüldüğü üzere; sanayi şirketlerinin en ağır yükü finansman maliyetleri… Finansman giderlerinin faaliyet kârına oranının yüzde 87’ye yükselmesi, sanayi şirketlerinin kazandığının önemli bir bölümünü, finansman maliyetlerine ayırmak zorunda kaldığını ortaya koyuyor.

KÂRLILIK ORANLARINDA DÜŞÜŞ DEVAM EDİYOR

İSO 500 verilerine göre, sanayide kârlılık oranları yüksek finansman maliyetleri ve daralan kâr marjları nedeniyle, son yıllarda belirgin bir düşüş gösteriyor.

Temel kârlılık göstergeleri; satış kârlılığı, aktif kârlılığı ve özkaynak kârlılığını içeriyor. İSO’nin araştırmasına göre, satış kârlılığı geçmişte yüzde 6.8 seviyelerindeyken, son dönemde yüzde 3.4 oranına gerilemiş.

Şirketlerin varlıklarını kâra dönüştürme oranının göstergesi olan aktif kârlılık yüzde 6.2’den yüzde 2.9 seviyesine düşmüş.

Özkaynak kârlılığı, yüksek enflasyon ve artan faiz ortamında sermayenin erimesiyle, yüzde 16.2’den yüzde 6 seviyesine kadar inmiş.

Finansman yükü ise alarm verecek düzeylerde… Sanayi kuruluşlarının elde ettiği faaliyet kârının çok büyük bir kısmının yüzde 85 ila 87’lik bölümü finansman ve faiz giderlerine gidiyor.

Şirketlerin faaliyet alanlarına göre bu oranlar ciddi farklılıklar gösteriyor. Madencilik sektörü yüzde 27.2 kârlılık oranıyla ilk sırada yer alıyor, onu yüzde 25 ile tütün ve yüzde 16.5 ile eczacılık ürünleri izliyor.

Tekstil sektörü başta olmak üzere, diğer ulaşım araçları ve ağaç ürünleri gibi bazı geleneksel veya daralan sektörler negatif kârlılık bölgelerine gerilemiş durumda.

EMEK YOĞUN SEKTÖRLER ZORDA

Emek yoğun sektörler, özellikle tekstil, hazırgiyim, deri ve mobilya, yüksek enflasyon, döviz kuru baskısı, artan asgarî ücret maliyetleri ve daralan dış talep nedeniyle sanayide en çok kan kaybeden ve kârlılığı en sert düşen sektörler…

En büyük kan aybı tekstil ve hazırgiyimde; 2021 yılında İSO 500 listesinde 59 tekstil ve hazırgiyim firması yer alırken, bu sayı 29 firmaya kadar gerilemiş.

Sektörün İSO 500 içerisindeki ağırlığı son beş yılda yüzde 11.8’den yüzde 5.8’e düşerek yarı yarıya erimiş görünüyor. İSO İkinci 500 sonuçlarında da tekstil sektörünün payı 2.1 puan azalarak geleneksel sanayideki zorlanmayı teyit ediyor.

İKİNCİ 500 SIRALAMASI DA ERİMEYİ TEYİT EDİYOR

İSO İkinci 500 araştırmasının 2025 sonuçları da oldukça kötü… İSO İkinci 500’de; tekstil, hazırgiyim, gıda, plastik ve mobilya gibi emek yoğun sektörlerin ağırlığının çok daha fazla olduğunu........

© İlke TV