7-8 Temmuz tarihlerinde düzenlenen 36. NATO Devlet ve Hükûmet Başkanları Zirvesi’nin öncesinde ve sonrasında en çok tartışılan konular olası savaşlar, yeni kamplaşmalar, askerî harcamalar ve savunma sanayii oluyor. NATO’nun daha saldırgan bir tutum izlediği ve savaşa hazırlandığı gün gibi açıkken, gündemin bu olması normal…

Savunma sanayii üzerine yapılan hamasî açıklamalar bir yana, bu kadar yüksek bütçelerin askerî harcamalara ayrılmasının sebebi ve bunun getireceği sonuçlar neler olabilir? Mesela Türkiye kime karşı silahlanıyor?

Olası düşman ülkelerle güç dengeleri ne âlemde? Bu sorulara net bir cevap veren yetkili yok. Hep aynı cümleler: “Savunma sanayiimiz şahlanacak” ve “Türkiye artık NATO’nun kanat ülkesi değil, merkez ülkesi…”

SİLAHLARA TRİLYON DOLARLAR HARCANIYOR

Öncelikle küresel savunma harcamalarına bir göz atalım… Dünya genelinde en yüksek savunma harcamasını ABD yapıyor. Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü (Stockholm International Peace Research Institute-SIPRI) ve güncel Statista verilerine göre, küresel askerî harcamalar 2.9 trilyon doları aşarak tarihî bir rekor kırdı.

Dünya genelindeki savunma harcamalarının neredeyse yarısını, 954 milyar ila 962 milyarlık dolarlık harcamayı tek başına üstlenen ABD’yi, Asya ve Avrupa’daki küresel güçler takip ediyor.

ABD’nin hemen ardından 246 milyar ila 336 milyar dolar arasındaki savunma harcamalarıyla Çin Halk Cumhuriyeti geliyor. Sıcak savaşın içinde olan Rusya Federasyonu’nun harcamaları 126 milyar ila 150 milyar dolar arasında…

İlk beş içinde yer alan Almanya’nın 109 milyar dolar, Hindistan’ın ise 75 milyar ila 79 milyar dolarlık bir harcama hacmi var.

Dünya genelinde savunma harcamalarını en fazla artıran bölgeler Avrupa ve Asya…

SIPRI verilerine göre, küresel çaptaki gerilimler sebebiyle, Avrupa’da askerî harcamalar yüzde 14, Asya ve Okyanusya bölgelerinde ise yüzde 8.1 oranında büyük bir sıçrama yaptı.

Avrupa Birliği (AB) ülkelerinin bu hamleleri, küresel savunma büyümesinin neredeyse yarısını tek başına sırtlamalarını getirdi.

İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI’NI ÇIKARANLAR SALDIRGAN KODLARINA GERİ DÖNDÜ

Avrupa’da askerî bütçesini en hızlı genişleten ülke Almanya… BBVA Research verilerine göre, Avrupa’daki askerî harcamaların yüzde 30’unu Almanya tek başına üstleniyor. Ardından yüzde 18 ile İspanya, yüzde 11 ile Polonya, yüzde 10 ile İtalya geliyor.

Asya-Pasifik Havzası’nın, geleceğin en önemli çatışma alanı olacağı konusunda hemen herkes hemfikir. Bölgesel güç rekabeti nedeniyle, Asya ülkeleri savunma bütçelerini tarihî seviyelere çıkardı. Çin Halk Cumhuriyeti, askerî harcamalarını yüzde 7.4 artırarak tahmini 336 milyar dolara yükseltti.

Japonya, İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana en büyük askerî genişleme programıyla bütçesini yüzde 9.7 oranında artırmış bulunuyor. Tayvan ve Endonezya, bölgedeki risklere karşı bütçelerinde en dikkat çekici artışı yapan diğer ülkeler…

Rusya Federasyonu, Ukrayna ile devam eden savaşın bütçesi doğrultusunda harcamalarını yüzde 5.9 artırdı ve savunma payını ülke gayri safi yurtiçi hasılasının (GSYH) yüzde 7.5’ine yükseltti.

Cezayir ve Suudi Arabistan ise Batı Asya ve Kuzey Afrika bölgesinde savunma yükü bazında harcamalarını en çok artıran ülkelerin başında geliyor.

TÜRKİYE’NİN GELİŞEN SAVUNMA SANAYİİ

Türkiye’ye gelince; bölgesindeki jeopolitik riskler ve yerli savunma sanayii hamleleri doğrultusunda, askerî harcamalarını önemli ölçüde artıran ülkeler arasında… Türkiye, küresel ölçekte en çok harcama yapan 17’nci ülke konumunda, yıllık savunma harcamaları 30 milyar dolar seviyesine ulaştı.

Strateji ve Bütçe Başkanlığı’nın yayımladığı 2025 Yılı Genel Faaliyet Raporu’nda, savunma harcamalarının yılda yüzde 2 olan hedefi de aşarak GSYH’nin yüzde 2.33’üne ulaştığı görülüyor. Rapora göre, 2024 sonu itibarıyla, yerlilik oranının yüzde 81, 2025 verileri henüz yayınlanmadı.

BİN 400 PROJE, 100 MİLYAR DOLAR…

Verilere göre, savunma sanayiinde proje stoku bin 400’ün üzerine çıkmış ve toplam proje stoku........

© İlke TV