13 Ekim Salı sabahı Greta Thunberg, Paris’in kuzeyindeki Saint-Denis’de Paul-Éluard Lisesi’nin önündeydi. İsveçli aktivistin öğrencilere verdiği destek, günün dikkat çeken haberlerinden biriydi. Fakat bu okulun hikâyesini anlamak için bugünkü görüntüler kadar eski bir gazete sayfasına da bakmak gerekiyor. Fransa’da binlerce gencin sokağa çıktığı bir dönemde, tek bir lisenin dosyası ülke genelindeki eşitsizlik tartışmasına beklenmedik ölçüde ışık tutuyor.

Le Monde, 25 Ekim 1990’da Paul-Éluard’ı anlatıyordu. Yaklaşık 2 bin 400 öğrencinin bulunduğu lisede güvenlik kaygıları, öğretmenlerin yaşadığı güçlükler ve 85 milyon franklık yenileme projesi gündemdeydi. Otuz altı yıl sonra aynı okul yeniden ülke çapındaki öğrenci hareketinin simgelerinden biri. Ama iki dönemin sorunlarını birebir aynı saymak doğru olmaz: 1990’daki haberin ağırlığı okul içi güvenlikteydi; bugün binanın durumu, öğretmen eksikliği ve eğitimin sürekliliği öne çıkıyor.

2023’te okulda su alan tavanların çökmesi, bu kaygıların ne kadar somut olduğunu gösterdi. Aralık 2024’te belediyenin güvenlik komisyonu faaliyetlerin sürmesi konusunda olumsuz görüş bildirdi. Bir ay sonra bazı çalışanlar, ciddi ve yakın tehlike gerekçesiyle çalışmaktan kaçınma haklarını kullandı. Île-de-France Bölge Yönetimi, 43 milyon avroluk yenileme programının çalışmalarına 2026 yazında başladı. Proje önemli; ancak yatırımın ilan edilmesiyle öğrencilerin daha güvenli sınıflara kavuşması arasında zaman ve uygulama farkı var. Bölge yönetiminin verilerine göre Seine-Saint-Denis’deki 66 kamu lisesinden 51’inde çeşitli yenileme çalışmaları bulunuyor. Dolayısıyla bütün okulların unutulduğunu söylemek kolaycı olur. Tartışılması gereken, acil sorunlarla uzun vadeli inşaat programlarının nasıl bağdaştırıldığı.

13 Ekim’de İçişleri Bakanlığı gösterilere 161 bin 500 kişinin katıldığını açıkladı; organizatörlerin sayısı 480 bindi. Eğitim Bakanlığına göre 214 lise kapalıydı. Hareket sırasında yaşanan şiddet olayları, okul çalışanlarının ve göstericilerin yaralanması, tartışmayı eğitimden kamu düzenine de taşıdı. Adalet Bakanlığının 8 Ekim’e kadarki verilerine göre 6 bin 877 kişi gözaltına alındı; yüzde 86’sı reşit değildi. İçişleri Bakanı Laurent Nuñez, polis müdahalelerine ilişkin 36 IGPN soruşturması açıldığını, dördünün ağır ve sakatlayıcı yaralanmalarla ilgili olduğunu söyledi. Soruşturma açılması suçun kanıtı değil; aynı şekilde bütün protestoları çatışma görüntülerinden ibaret görmek de yanıltıcı. Bazı gösterilerde okullara zarar verildi, çalışanlar yaralandı. Öğrencilerin güvenliğiyle protesto hakkının korunması aynı anda ele alınmak zorunda; aksi hâlde eğitim talepleri tamamen güvenlik tartışmasının gölgesinde kalıyor.

Fransız liselilerinin geçmişinde benzer büyük seferberlikler var. François........

© İlke TV