Bitlis Ovakışla’da yaşanan GES direnişi, yenilenebilir enerji tartışmasının en temel kör noktasını açığa çıkarıyor. Bir yatırım sırf güneş enerjisi kullanıyor diye ona iyi diyebilir miyiz? Her güneş enerjisi yatırımı iyi değildir. Her panel ekolojik değildir. Her “temiz enerji” projesi iklim adaleti anlamına gelmez. Güneş ortak olabilir, fakat onun üzerine kurulan mülkiyet, şirket ve devlet düzeni hiç de ortak olmayabilir. Bugün Ovakışla’da tartışılan şey güneş değil. Tartışılan şey mega GES modeli. Yüzlerce dönüm araziyi kapatan, merayı çitleyen, köylünün hayvanını, suyunu, yolunu, geçimini ve ortak kullanım hakkını baskı altına alan büyük ölçekli enerji yatırımı. Bu model, fosil yakıt rejiminin merkezileşmiş mantığını güneş panelleriyle yeniden kuruyor.

Mega GES’in en kritik özelliği, enerjiyi üretildiği yerden koparmasıdır. Ovakışla’nın merasına kurulmak istenen santral, Ovakışla’nın elektrik ihtiyacını karşılamak için planlanmıyor. Kabaca hesapla köyün toplam yıllık elektrik ihtiyacının 20 katı, yalnız konut tüketiminin ise en az 50-70 katı elektrik üretecek bir mega GES’ten söz ediyoruz. Zaten bu GES Ovakışla’nın ya da Bitlis’in ihtiyacı için de yapılmıyor. Ama yapılınca köylünün merası kapanacak. Elektrik şebekeye girecek, piyasa mekanizmaları içinde satılacak, şirket gelirine ve ulusal tüketim havuzuna bağlanacak.

Türkiye’de lisanslı büyük elektrik üretim tesislerinde üretilen enerji serbest elektrik piyasasında ya da ikili anlaşmalarla satışa konu edilebiliyor. Lisanssız büyük arazi GES’lerinde ise üretim çoğu zaman başka yerdeki tüketim tesisleriyle mahsuplaştırılıyor. Bir fabrika, organize sanayi bölgesi tesisi ya da ticari işletme enerji maliyetini düşürürken, köy merasını kaybediyor. Bu nedenle “burada güneş var, enerji üretilecek” cümlesi gerçeğin yalnız teknik kısmını anlatıyor. Toplumsal gerçek şudur: Enerji üretiminin maliyetini Ovakışla köyü ödeyecek, ama kârı şirket hesaplarına taşınacak. Diğer yandan, Bitlis’teki tablo tekil bir proje ölçeğini çoktan aştı. Enerji Atlası verileri, kentin GES yatırımları açısından yeni bir yatırım cephesine dönüştürüldüğünü gösteriyor. Adilcevaz’daki Çanakyayla GES ve

Ahlat’taki Tatvan GES, Bitlis kırsalının enerji şirketleri için yeniden planlandığı bir döneme işaret ediyor.

Ovakışla’daki projenin resmi adı Tatvan Müstakil Depolamalı Güneş Enerji Santrali ve Elektrik Depolama Tesisi. Proje sahibi Ecowind 1 Enerji A.Ş. Bakanlık duyurularına göre proje 65 MWe kurulu güce, 108 hektarın........

© İlke TV