Afet ve krizlere yönelik bir yapay zeka projesi üzerine çalışırken tanışmıştım “AI for Good” ile. İyilik için yapay zeka, birkaç yıldır var; ama gündemde hak ettiği yeri bir türlü bulamıyor.

Yapay zeka gündeminin neredeyse tamamı tehdit ve fırsat sarmalında dönüyor: hangi işlerin biteceği, hangi şirketlerin kazanacağı, iş gücünde yapay zekanın nasıl konumlanacağı, insanların işsiz kalabileceği, bireyin bu dönüşümde nasıl hayatta kalabileceği. Bunlar meşru sorular. Ama eksik.

Evet, tehditler gerçek ve belgelenmiş.

Ekonomik olarak: Goldman Sachs’ın 2025 araştırması, geniş ölçekli yapay zeka benimsenmesinde ABD iş gücünün yüzde altı ila yedisinin yer değiştirme riskiyle karşı karşıya olduğunu ortaya koyuyor. “Geçici” denilen bu dönem, dönüşüme en hazırlıksız yakalananlar için — düşük gelirli gruplar, sivil toplum kuruluşları, gönüllü ağları — hiç de geçici değil.

Nobel ödüllü MIT ekonomisti Daron Acemoğlu da bu konuda uyarıyor.

Aynı zamanda bu araştırma dışında, yapay zeka konusunda önde gelen isimler ve kurum temsilcilerinin yapay zekanın önemine vurgu yaparken dile getirdikleri söylemlerde önümüzdeki süreçte toplumların özelinde risk ve tehdit içeriyor. Üstelik burada dikkatleri çeken ve altı çizilmesi gereken — yapay zekayı bizzat geliştirenlerin satır aralarına sıkıştırdığı uyarılar bu tehdit ve riskleri teyit ediyor olması.

Sosyal olarak: 2026’da BMJ Open’da yayımlanan araştırma, beş popüler yapay zeka chatbot’unu 250 sağlık sorusuyla test etti; yanıtların yüzde kırkdokuzu sorunlu çıktı. Üstelik bu yanlış yanıtlar kararsız değil — güvenle, kesinlikle sunuluyordu. Yanlış olan, doğru görünüyordu. Bu yalnızca teknik bir hata değil; toplumsal güven sorunudur. Aynı zamanda bilgi kirliliği ve yanlış yönlendirmeler ile birçok sosyal sorun ve krizin toplumda yaygınlaşma riskidir.

Psikolojik olarak ise: sürekli onaylayan, itiraz etmeyen, hoşa giden şeyler söyleyen — bireyi subjektif girdilerle besleyen bir yapay zeka, bireyin gelişimine değil konforuna ve körlüğüne hizmet eder. Eleştirel düşünme sürtünme gerektirir. Sürtünmesiz bir yapay zeka kapasiteyi değil, konforu büyütür.

Aynı zamanda bilişsel rezerv kapasitelerinin düşmesi söz konusu. Bilişsel rezerv kapasitesinin düşmesi demek, bilişsel esneklik kabiliyetinin de zayıflayacağı ve birçok krizi beraberinde getireceği anlamına gelir. Eş zamanlı olarak bu, bireysel ve toplumsal dayanıklılığın karşı karşıya olduğu risk ve tehdit durumunu da gösterir.

Peki tüm bu tehditler........

© Hürses