menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Notla Şişirilmiş Başarı: Eğitimde Sessiz Adaletsizlik

21 0
24.08.2025

Türkiye'deki üniversiteye giriş sistemi, her yıl yüz binlerce öğrencinin geleceğini belirliyor. Ancak bu sistemin kalbinde yer alan bir unsur, adaletsizliği derinleştiriyor: Okul notlarının YKS puanına etkisi. Aynı seviyeden başlayan öğrencilerin, yalnızca okul türüne ve not politikalarına göre binlerce sıra geriye düşmesi, görmezden gelinemeyecek bir eşitsizlik yaratıyor. Satılık diploma haberlerinin sekiz sütuna manşet olduğu günümüzde ister istemez şu soru akıllara geliyor: “Diploma satın almanın başkaca da ahlaksız bir yolu var mıdır?” ya da “Parayla diploma satanlara ne demeli?”

Elimize ulaşan üç farklı öğrencinin verileri çarpıcı bir tabloyu gözler önüne seriyor. Üç öğrenci de ortaokuldan mezun olduklarında %8–9’luk başarı diliminde. Bu öğrencilerden %8’lik dilimde olan bir Devlet Anadolu lisesine yerleşmiş; % 8ve % 9’luk dilimde olan diğer ikisi ise sınavsız öğrenci alan bir özel liseyi tercih etmişler. Ancak Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) sonuçlarına göre bu özel lise öğrencileri 60.000-70.000 bandına yerleşirken, devlet lisesinde okuyan öğrenci, diğer iki öğrenci ile hemen hemen aynı netlere sahip olmasına mukabil (hatta bazı derslerde daha da iyi durumda) maalesef 88.000’nci sırada kalmış.

İşin dikkat çekici yanı işte tam da bu: Devlet okuluna giden öğrenci, ortaokul giriş sınavında daha yüksek puan almış olmasına rağmen gittikleri özel liselerin şişirilmiş notları ile bu okulda okuyan diğer iki öğrenci üniversiteye giriş sıralamalarını açık şekilde yukarı çekmiş görünüyor. Tabi bu ithamın tüm özel okullara ilişkin olmadığını ve işini doğru yapan (Sanırım onların ismini saymaya gerek yok) onlarca özel okulların da var olduğunu belirtmeden geçmemek gerekir.

Bu tablo, bize eğitim-öğretimdeki not politikalarımızı ve bunun üniversiteye girişteki etkilerini bir kez daha gözden geçirmemiz gerektiğini ayan beyan ortaya koyuyor. Öte yandan bu olayın iki temel sonucu var. Birincisi ölçme değerlendirme ilkeleri açısından diğeri ise ahlaki değerler açısından: Bu örnek olayda, ölçme ve........

© Hürses