I. Genel Olarak

İhtiyati haciz, alacaklının ileride elde edeceği hakkın etkisiz kalmasını önlemek amacıyla sağlanan istisnai bir geçici hukuki korumadır. İcra ve İflas Kanunu’nun (İİK) 257. maddesinde, ihtiyati haczin yalnızca muaccel para alacakları için öngörüldüğü açıkça ifade edilmiştir. Bu düzenlemenin temel amacı, borçlunun henüz ifa zamanı gelmemiş bir borç nedeniyle ağır ve telafisi güç icra baskısına maruz kalmasını engellemektir. Ancak uygulamada, özellikle kambiyo senetlerine dayalı alacaklarda, vade henüz gelmemiş olmasına rağmen ihtiyati haciz kararları verildiği görülmektedir. Bu durum, ihtiyati haczin hangi ölçüde uygulanabileceği sorusunu gündeme getirirken, kararların icra takibi, itirazın kaldırılması, itirazın iptali ve menfi tespit davaları bakımından nasıl değerlendirileceği sorununu doğurmaktadır.

Bu çalışmada savunulan temel görüş şudur: Vadesi gelmemiş kambiyo senetlerine dayalı alacaklar bakımından ihtiyati haciz, son derece nadir ve sıkı şartlar altında verilmelidir. Ancak, tüm bu istisnai özelliği de dikkate alınarak bir ihtiyati haciz kararı verilmiş ve icra edilmişse, artık bu kararın itirazın itirazın iptali davaları bakımından da hukuki sonuç doğurması gerekir.

II. Vadesi Gelmemiş Kambiyo Senetlerinde İhtiyati Haczin "Son Derece Zor" Olması Gereği

Kambiyo senetleri, soyutluk ve sıkı şekil ilkeleri gereği, borcun varlığı ve miktarı bakımından alacaklıya güçlü bir ispat aracı sağlar. Ancak vade, bu senetlerde borcun ifaya zorlanabilirliğini belirleyen temel unsurdur. Vade gelmeden senedin takibe konu edilmesi, kural olarak mümkün değildir.

Bu nedenle, vadesi gelmemiş kambiyo senetlerine dayalı olarak ihtiyati haciz kararı verilmesi, istisnanın istisnası olarak değerlendirilmelidir. Böyle bir karar:

Borçluyu erken icra baskısına maruz bırakır, Ticari dengeyi bozabilir,

Sonradan telafisi güç zararlar doğurabilir.

Bu sebeple mahkemeler, vadesi gelmemiş kambiyo senetlerine ilişkin ihtiyati haciz taleplerini değerlendirirken, İİK m. 257/2'deki istisnai hâlleri son derece dar yorumlamalı; adeta "verilmesi neredeyse imkânsız" bir tedbir anlayışıyla hareket etmelidir.

III. Ancak İhtiyati Haciz Verilmişse: Hukuki Sonuçlardan Geri Dönülememesi Sorunu

Bununla birlikte, tüm bu sıkı değerlendirmelere rağmen bir mahkeme tarafından ihtiyati haciz kararı verilmiş ve bu karar icra edilerek borçlunun malvarlığına fiilen müdahale edilmişse, artık farklı bir hukuki aşamaya geçilmiş olur. Bu noktada şu soru ortaya çıkar: Geçerli bir ihtiyati haciz kararıyla başlayan ve icra edilen bir süreç, sırf alacak vadesi gelmemiş olduğu gerekçesiyle itirazın iptali davalarında........

© Hukuki Haber