Kanunun ayrık tuttuğu haller saklı kalmak üzere, hazır bulunmayan sanık hakkında duruşma yapılması ve/veya hüküm verilmesi mümkün değildir (CMK.m.193/1). Sanık, duruşmada, aleyhindeki hususlara karşı görüş ve delillerini bildirme ve lehine olan hususları ileri sürme ve mahkeme huzuruna getirme hakkına sahiptir. Bu nedenle, sanık hazır bulunmaksızın duruşma yapılması halinde sanık, mahkemenin karar ve işlemlerinin kendisine tebliği tarihinden itibaren 1 hafta içinde, sürenin geçmesinden doğan sonuçları gidermek için kanuni nedenlere dayanarak mahkemenin o karar ve işlemleri hakkında eski hale getirme isteminde bulunabilir (CMK.m.198/1). Bu istemin yerinde görülmesi halinde yoklukta yapılan işlem tekrar edilecektir. Ancak sanık kendi istemi üzerine duruşmadan bağışık tutulmuş veya müdafi aracılığıyla temsil edilmiş olursa, eski hale getirme isteminde bulunamaz (CMK.m.198/2).

Yargıtay 14. CD (E: 2020/8073 K: 2021/64 T: 12.01.2021) Mahkemece kısa kararın açıklandığı oturumda … Kapalı Ceza İnfaz Kurumu’nda müsnet suçlardan tutuklu olduğu ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 196. maddesi uyarınca duruşmadan bağışık tutulmaya yönelik talebi bulunmadığı dosya içeriğinden anlaşılan sanığın, duruşmada hazır edilmeksizin ya da SEGBİS aracılığıyla savunması alınmaksızın, kaldığı cezaevindeki SEGBİS birimi aranmasına rağmen bağlantı sağlanamadığı gerekçesiyle yokluğunda yargılamaya devam edilerek mahkûmiyet kararları verilmesi suretiyle savunma hakkının kısıtlanması kanuna aykırı…

Yargıtay 3. CD (E: 2020/16016 K: 2021/66 T: 04.01.2021) Sanık …’e isnat edilen suçun temas ettiği kanun maddesinde öngörülen yaptırım miktarı 5271 sayılı CMK’nın 195. maddesi kapsamında bulunmadığı gibi, sanık hakkında CMK’nın 193/2. maddesinin uygulanmasını gerektirir koşulların da mevcut olmamasına rağmen, savunması alınmaksızın yargılama yapılarak hakkında hüküm tesis edilmesi suretiyle CMK’nın 191 ve 193/1. maddelerine muhalefet edilmesi bozmayı gerektirmiş…

Ana kural yukarıda belirtildiği gibi olmakla birlikte, sanığın yokluğunda duruşma yapamama veya hüküm verememe kuralının bazı istisnaları bulunmaktadır. Bu istisnalar, çalışmada 2 bölüm halinde 11 başlık altında tartışılacaktır.

Sanığın yokluğunda duruşma yapamama ve/veya hüküm verememe kuralının başlıca istisnalar;

Ø Mahkûmiyet, ceza verilmesine yer olmadığı ve güvenlik tedbiri dışında bir karar verilmesi,

Ø Sanığın duruşmadan ayrılması veya takip eden oturumlara katılmaması,

Ø Sanığın duruşmadan bağışık tutulması,

Ø Basit yargılama usulü,

Ø Sanığın istinabe yoluyla sorguya çekilmesi,

Ø Yaptırım türü nedeniyle sanığın yokluğunda duruşma,

Ø Açıklanması geri bırakılan hükmün açıklanması,

Ø Yargı çevresi dışındaki hastane veya tutukevinde bulunma,

Ø Sanığın duruşma salonundan çıkarılması,

Ø Kaçak sanık hakkında duruşma yapılması,

Ø Lehe bozma sonrası yargılama,

1. Mahkûmiyet, Ceza Verilmesine Yer Olmadığı ve Güvenlik Tedbiri Dışında Bir Karar Verilmesi

Sanık hakkında, toplanan delillere göre mahkûmiyet, ceza verilmesine yer olmadığı ve güvenlik tedbiri dışında bir karar verilmesi gerektiği kanısına varılırsa, sorgusu yapılmamış olsa da dava sanığın yokluğunda bitirilebilir (CMK.m.193/2). Belirtilen kanuni düzenleme geniş yorumlamaya imkan vermekle birlikte yüksek yargı uygulaması, bu hükmün “eylemin suç oluşturmaması ve herhangi bir delil tartışması yapılmaması” halinde uygulanabileceği yönünde gelişmiştir.

Yargıtay 2.........

© Hukuki Haber