İmar kirliliğine neden olma suçu 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 184.maddesinde düzenlenmiştir. TCK m.184/1 hükmüne göre; Yapı ruhsatiyesi alınmadan veya ruhsata aykırı olarak bina yapan veya yaptıran kişi, bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılacaktır.

İmar mevzuatına aykırılık nedeniyle ilgili idarelerce uygulanacak idari para cezalarına ilişkin düzenlemeler ise 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 42. maddesinde düzenlenmektedir. 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 42. maddesinin 7. fıkrasına göre; ilgili idarelerce tahsil olunan idari para cezaları, aynı fiil nedeniyle 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 184 üncü maddesine göre mahkûm olanlara faizsiz olarak iade edilecektir.

3194 sayılı İmar Kanunu’nun 42.maddesinin 7. Fıkrasının gerekçesi ise şu şekildedir: “…Yedinci fıkra ile, para cezalarının, Türk Ceza Kanununun 184 üncü maddesine göre imar kirliliğine neden olmak suçundan hüküm giyenlere faizsiz olarak iade edilmesi sağlanarak hapis cezası ve idari para cezasının birlikte verilmemesi amaçlanmıştır…”.

İmar mevzuatına aykırı yapı yapan kişilere ilgili idarelerce (genellikle belediyeler) verilen ve tahsil edilen idari para cezaları, aynı eylem nedeniyle TCK’nin 184. maddesi uyarınca ceza alınması halinde faizsiz olarak ilgili idarede tarafından iade edilecektir. Bu durum genel hukuk prensiplerinden olan aynı eylemden dolayı birden fazla yargılanmama ve cezalandırılmama (non bis in idem) ilkesinin gereğidir.

Buradan anlaşılması gereken şudur: Şayet imar mevzuatına aykırı yapı yapan kişiye ilgili idarelerce 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 42. maddesinde düzenlenen idari para cezalarının kesilmesi durumunda, şayet idari para cezasının muhatabı olan kişi aynı eyleminden dolayı ceza mahkemelerinde yargılanmış ve TCK m.184 kapsamında imar kirliliğine neden olma suçundan mahkûm olmuş ise ilgili idarece kesilen imar para cezası muhatap tarafından ilgili idareye ödenmiş ise faizsiz bir şekilde iade edilecek, şayet ödeme olmamış ise (yani idari para cezası tahsil edilmemiş ise) imar para cezasına ilişkin kararın ortadan kaldırılması gerekecektir. Böyle bir durumda ilgili idarenin takdir hakkı bulunmamaktadır. Çünkü ilgili yasa hükmü buyurucu niteliktedir.

Ödenen imar para cezasının iade alınabilmesi için; aynı fiil nedeniyle imar kirliliğine neden olma suçundan mahkûm olunmuş olması (hapis ya da adli para cezası verilmesi), ceza mahkemelerince verilen mahkûmiyet kararının kesinleşmiş olması ve ilgilisince para cezasını kesen idareye başvuru yapılması gerekmektedir. Başvuru, şayet idari para cezası ödenmiş ise; ödenen idari para cezasının iadesi........

© Hukuki Haber