Bilindiği üzere; ispat talep sonucunun konusu ile ilgili hukuksal sonucu öngören hukuk normundaki öğe olayların gerçekleştiği hakkında hakimde kanaat uyandırmak için girişilen inandırma eylemidir. Ticari defterler ise tacirler arasında kesin delil teşkil eden ve belli usul ve esaslara göre tutulan kayıtlardır. Bu kayıtların nasıl ve ne şekilde tutulacağı Türk Ticaret Kanunu'nda açıkça belirtilmiştir. Yazımızda ticari defterlerin unsurlarından ziyade; uyuşmazlık halinde ispat hukukundaki karşılığı ele alınacaktır.

Ticari işlerden dolayı tacir sıfatını haiz olan kimseler arasında çıkan ihtilaflarda ticari defterler delil olarak kabul edilmektedir. Tasdike tabi olmayan defterler ancak 69'uncu madde kapsamında tasdike tabi olup da tasdik edilmiş olan ilgili defterlerle birlikte delil olarak kabul edilir. Bir tacirin tuttuğu bütün defterlerin birbirini teyit etmesi şarttır. Aksi takdirde defterler delil olmaktan çıkar.

Türk Ticaret Kanunu'nda ticari defterlere ilişkin düzenlemeler yer almaktadır. Hukuki uyuşmazlıklarda ibraz hususunu düzenleyen 83. Maddeye göre: '' (1) Ticari uyuşmazlıklarda mahkeme, yabancı gerçek veya tüzel kişi bile olsalar, tarafların ticari defterlerinin ibrazına, resen veya taraflardan birinin istemi üzerine karar verebilir. (2) Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun, yargılamayı gerektiren davalarda hazırlık işlemlerine ilişkin hükümleriyle senetlerin ibrazı zorunluluğuna dair olan hükümleri ticari işlerde de uygulanır. '' hükümleri yer almaktadır.

Tacirler arasındaki bir uyuşmazlığın çözümünde ticari defterlerin kullanılacağı çok açıktır. Ancak ticari deftere tacir olmayan davacının da dayanması mümkündür. Yani davalının ticari defterlerinin incelenmesi için davacıların tacir olması gerekmez. Tacir olmayan bir kimse iddiasını ispat bakımından her zaman tacir olan hasmının ticari defterlerine dayanabilir. Bu bakımdan tacirin ticari defterlerini usule ve kanuna uygun surette tutması son derece önemlidir.

Ticari defterlerin kesin delil olabilmesi için ise; tarafların tacir olması, uyuşmazlığın ticari işten kaynaklanması, bir tacirin tuttuğu bütün defterlerin birbirini doğrulaması ve defterlerin yasanın öngördüğü biçimde tutulmuş........

© Hukuki Haber