menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Yazar Fatma Çarıklıoğlu ile kadın ve edebiyat

20 0
26.10.2026

Türk dili ve edebiyatına, Türk şiirine ve Türk şairlerine vefa göstermek; ayrıca mesleğinde emek vermiş, üretmiş ve topluma değer katmış kişilerin birikimlerini görünür kılmak amacıyla sürdürdüğüm vefa söyleşilerimin bu bölümünde konuğum, Sayın Yazar Fatma Çarıklıoğlu.

Merhaba Fatma Hanım, hoş geldiniz. Türk edebiyatına ve toplumsal duyarlılığın gelişmesine katkı sunan çalışmalarınızın yanı sıra kadınların yaşam mücadelesini, insanın zorluklar karşısında yeniden ayağa kalkma gücünü ve toplumsal sorunları ele alan eserleriniz üzerine sizinle bir araya gelmekten memnuniyet duyuyoruz. Edebiyatın insanı anlama, toplumsal farkındalık oluşturma ve çoğu zaman görünmez kalan yaşam öykülerini gün yüzüne çıkarma gücünü merkeze alan bu söyleşide; yazarlık yolculuğunuzu, eserlerinizi, kadın olmanın toplumsal boyutlarını ve yaşam, aile ve toplum üzerine düşüncelerinizi daha yakından tanımayı amaçlıyoruz. Değerli deneyimlerinizi ve görüşlerinizi okurlarımızla paylaşarak edebiyatın toplumsal belleğe ve insan yaşamına katkısını birlikte değerlendirmek istiyoruz.

Öncelikle sizi tanımayan okurlarımız için kendinizi tanıtır mısınız? Fatma Çarıklıoğlu kimdir? Yaşam yolculuğunuzu ve sizi siz yapan temel değerleri nasıl anlatırsınız?

Öncelikle herkese merhabalar. Hoş bulduk, Jale hanım emeğinize, vefanıza sağlık. ​1965 yılında Hatay’da doğdum; evli ve dört çocuk annesiyim. 1997 yılında adım attığımız İstanbul’da yaşamımı sürdürmeye devam ediyorum.​Kitap yazmak ve edebiyatla iç içe olmak, çocukluk yıllarımdan beri kalbimde taşıdığım en büyük hayaldi. Edebiyatı çok seviyor, durmaksızın yazmak istiyordum. O yıllarda okumayı, eğitimimi tamamlamayı ve kendime aydınlık bir gelecek kurmayı hayal ederdim. Ancak maalesef ailemin baskıları nedeniyle eğitimimi yarıda bırakmak zorunda kaldım. Bugün geriye dönüp baktığımda, “Keşke eğitimimi tamamlayabilseydim,” diyorum. Şimdiki aklım olsaydı okulumu bitirir, hayalini kurduğum o yerde olmanın mutluluğunu doya doya yaşardım. Hayatım boyunca yaşadıklarım, zaman içinde süzülüp biriken anılarım, içimde kalan hayallerim ve gerçekleştiremediğim isteklerim, yıllar geçtikçe derin bir eksiklik hissettirdi. Belki de bu eksikliği tamamlamanın, ruhumu sağaltmanın bir yolu olarak kaleme sarıldım. Çünkü insanın içinde biriktirdiği duygular, yaşanmışlıklar ve yarım kalan hayaller bazen kelimelere dökülmek ister. Ben de yıllardır içimde taşıdığım bu duyguları yazıya dökerek kendimi ifade etmeye çalıştım. Yazmak, benim için yalnızca bir uğraş değil; kendimi bulmanın, hayallerime tutunmanın ve iç dünyamı okuyucularımla paylaşmanın en saf yolu oldu. ​Belki eğitim hayatım yarım kaldı ama yazma tutkum hiç bitmedi. Yıllar sonra kalemimle hayallerime yeniden sarıldım. Şimdi yaşadıklarımı, duygularımı ve düşlerimi kitaplarım aracılığıyla okuyucularıma ulaştırmanın derin mutluluğunu yaşıyorum. İnanıyorum ki insanın hayalleri, yaşı kaç olursa olsun, yüreğinde yaşamaya devam eder.

Yazarlığa olan ilginiz nasıl başladı? Çocukluk yıllarınızdan bugüne uzanan edebiyat yolculuğunuzda sizi yazmaya yönlendiren temel duygu ve olaylar neler oldu?

​Bu güzel hikâye, çocukluğumun en masum hayaline dayanıyor. Geçmişte, bir yakınımız okulundan dolayı geçici bir süre bizimle kalmıştı. O dönem henüz on yaşındaydım. Bu abimizin misafirliği sayesinde onun okul hayatını ve çalışma disiplinini yakından gözlemleme fırsatı buldum. Bir gün hava oldukça yağmurluydu. Bahçemize onun için özel bir masa ve sandalye yerleştirilmişti; ders kitapları da düzenli bir şekilde masanın üzerindeydi. Kendine huzurlu bir köşe edinmişti. Okuldan her döndüğünde hemen yerine geçer, kitaplarını açar ve büyük bir şevkle çalışmaya başlardı. Ben de merakla ve hayranlıkla onu izlerdim. Onun gibi olmak, o dünyaya ait hissetmek isterdim. Gözlerim sevgiyle hep üzerindeydi. ​Bir gün beni fark ettiğini hissettim. Eliyle işaret ederek beni yanına çağırdı ve gülümseyerek sordu: “Küçüğüm, meleğim, neden beni böyle sevgiyle izliyorsun?” Merakıma yenik düşerek cevap verdim: “Abi, siz okuldan her geldiğinizde burada oturuyorsunuz. Kitaplarınız elinizde, sürekli bir şeyler yazıyorsunuz. Ne yazdığınızı çok merak ediyorum. Sizi bu kadar büyük bir sevgiyle izlememin sebebi bu.” Bana tebessüm ederek şöyle cevap verdi: “Ben hem üniversitede okuyorum hem de yazarım. Aynı zamanda kitap yazıyorum.”- O an içimde büyük bir umut yeşerdi. Heyecanla sordum: “Abi, ben de bir gün sizin gibi yazar olabilir miyim? “Şefkatle elini başıma koydu, saçlarımı okşadı ve şu unutulmaz cümleleri kurdu:​ “Elbette, küçüğüm! Bir gün sen de yazar olursun. Yeter ki iste!” İşte o söz, kalbimin en derin köşesine kazındı. Aradan uzun yıllar geçti. Okuyarak, gazetelerden ve kitaplardan kendimi geliştirmeye çalıştım. Bir gün geçmişe dönüp baktığımda, o abimin sesi yeniden kulaklarımda çınladı. Kendi kendime, “Evet, abi, ne kadar haklıymışsın! Yeter ki insan istesin,” dedim. Yazarlık yolculuğuma adım attığımda kendime söz verdim. Bir kadının bir şeyi gerçekten istemesi, azmetmesi ve emek vermesi hâlinde pek çok zorluğun üstesinden gelebileceğine inancım tamdı. Bunu önce kendime, sonra da tüm kadınlara göstermek istedim. Çocukluğumda bir abinin ağzından duyduğum o ilham dolu söz, yıllar sonra hayatımın karanlık yollarını aydınlatan bir meşaleye dönüştü. Çünkü hayaller, insanın yüreğine bir kez düştü mü, zaman geçse de kolay kolay kaybolmaz. Yeter ki insan inansın, istesin ve hayallerinin peşinden yürümekten vazgeçmesin.

​Kadınlarımıza Sesleniyorum:Yazarlık yolculuğumda içimden her zaman şu düşünce geçiyor: Ben bir şeyler kaleme alıyorsam, bir şeyleri başarmak istiyorsam, bunu yalnızca kendim için değil; tüm kadınlarımız, annelerimiz ve kızlarımız için yapıyorum. Ben, her daim kadınlarımızın arkasındayım. Duygularımı kâğıda dökerken onların yaşadıklarını, çektikleri gizli acıları ve içlerinde biriktirdikleri sessiz çığlıkları düşünüyorum. İnanıyorum ki kitaplarımı açıp okuduklarında ne anlatmak istediğimi derinden hissedecekler. Belki de sayfalarda kendilerinden bir parça bulacak ve kendi hayatlarını yeniden sorgulayacaklar. İşte o zaman, bu yolda harcadığım emeğin ne kadar kıymetli olduğunu bir kez daha anlıyorum. Sokakta, evde, evliliğinde ya da eşinin ailesinin yanında hırpalanan, değeri bilinmeyen, emeği hiçe sayılan tüm kadınlarımıza sesleniyorum. Bir kadına yalnızca hizmet etmesi gereken bir varlıkmış gibi davranılmasına, tüm sorumlulukların tek başına omuzlarına yıkılmasına ve kendisini ezdirmek zorunda bırakılmasına şiddetle karşıyım. Çünkü kadın olmak; yalnızca fedakârlık yapmak, susmak, her şeye katlanmak ve kendi ihtiyaçlarını en sonraya atmak demek değildir. Kadınlarımızın da sevilmeye, saygı görmeye, anlaşılmaya ve merhametle kucaklanmaya hakkı vardır. ​Hayatın zorlukları, acıları elbette var. Ancak özellikle aile hayatında, taraflar birbirine her zaman sevgi ve saygı çerçevesinde yaklaşmalıdır. Evlilikte huzur, sevgi ve merhamet olduğu sürece insanlar kendilerini güvende hisseder. Hiçbir kadın ya da erkek, sırf evliliğini sürdürmek uğruna incinmeye, aşağılanmaya veya şiddete katlanmak zorunda bırakılamaz. Dilerim ki hiçbir kadın ayrıldığı için şiddete uğramasın, hiçbir kadın kendi hayatı hakkında karar aldığı için hayattan koparılmasın. Hiçbir evde korku, baskı ve gözyaşı hüküm sürmesin. Herkesin insan onuruna yaraşır bir şekilde huzurla yaşayabildiği bir dünya mümkün olsun. ​Ben, yazdıklarımın bir kadının yüreğine umut olmasını, bir annenin kendisini yalnız hissetmemesini ve bir kızımızın kendi öz değerini fark etmesini diliyorum. Kadınlarımıza son sözüm şudur: Lütfen kendinize değer verin; çünkü siz çok değerlisiniz! Kendi değerimizi biz bilmezsek, başkalarının da bize değer vermesini bekleyemeyiz. Kendimizi sevmeyi, haklarımızı savunmayı ve gerektiğinde kendi hayatımız için cesur adımlar atmayı öğrenmeliyiz. Çünkü benim için yazarlık; yalnızca kelimeleri yan yana getirmek değil, insanın yüreğine dokunmak, sessiz kalanların sesi olmak ve kadınlarımıza bir umut ışığı yakmaktır.

“Duvarlara Gülen Çocuk – Hayal ve Gerçek” adlı romanınızın çıkış noktası nedir? Eserinizde ele aldığınız toplumsal gerçeklikler ve okura vermek istediğiniz mesaj hakkında neler söylemek istersiniz?

Duvarlara Gülen Çocuk: Hayatın İçinden Bir Hikâye: Duvarlara Gülen Çocuk, hayatın içinden süzülüp gelen, geçmişten geleceğe uzanan olağanüstü yaşanmışlıkları, törelerin gölgesinde alınan kararları ve insan yüreğinin derinliklerinde saklı kalan gerçekleri anlatıyor. Başarmanın yollarını ararken, ölüm pahasına bile olsa insanın içinde taşıdığı ağır bir sır ya da anlatılmamış bir hikâye vardır. Her hayat, inişler ve çıkışlarla doludur. Tıpkı benim hayatım gibi… Yaşanmış acılar, gizli kalmış gerçekler ve insanın kendi içine ördüğü bir hayat felsefesi vardır. Bazen insan, sanki evren kaderimizi sınamak istercesine bizimle bir oyun oynuyormuş gibi hisseder. Peki, önce benim hikâyemden başlayalım mı? Bu hikâye, geçmişten günümüze uzanan ve ne yazık ki hâlâ yaşanmaya devam eden bir gerçeği temsil ediyor: Törelerin ve komşular arasındaki düşmanlıkların gölgesinde yarım bırakılan sevdaları… Birbirine düşman iki komşu ailenin çocukları, bütün engellere rağmen birbirlerine delicesine âşık olurlar. Ancak ailelerin inatları, düşmanlıkları ve töre baskısı yüzünden sevdalarına sahip çıkamazlar. Birbirlerini ne kadar çok sevseler de farklı insanlarla evlenmeye zorlanırlar. Yıllar geçer… Zaman, yaşanan acıları ve yarım kalan sevdaları geride bırakmış gibi görünür. Fakat geçmişin izleri, yeni neslin hayatında yeniden karşılarına çıkar. Bu kez onların çocukları bir araya gelir ve birbirlerine âşık olurlar. Anne babalarının bir zamanlar yaşayamadığı sevgiyi, bu kez çocukları yaşamak ister. Onlar, geçmişin düşmanlıklarına ve törelerin baskısına boyun eğmemeye karar verirler. Kendi sevdalarına sahip çıkar, el ele tutuşur ve ölüm pahasına bile olsa o köyden ayrılarak kendi hayatlarını kurmak üzere yola çıkarlar. Bu hikâye; geçmişin yanlışlarından ders almayı, sevginin önüne örülen duvarları yıkmayı ve insanın kendi kaderini belirleme mücadelesini temsil ediyor. Çünkü bazen bir kuşağın yaşayamadığı mutluluğu, bir sonraki kuşak yaşamak için mücadele eder. Ve bazen gerçek sevgi, insanın yalnızca sevdiğine değil, kendi hayatına da sahip çıkmasıdır.

Hayata Eksi Bir Başlangıç adlı eserinizin başlığı oldukça dikkat çekici. Bu kitabı yazma düşüncesi nasıl doğdu? Eserinizle okurlara hangi mesajı vermek istediniz?

Hiçbirimiz dünyaya eşit şartlarda gelmeyiz. Bazılarımızın hayatı daha zor, daha çetin geçer. Güzelliklere ulaşabilmek için daha çok çabalamamız, daha fazla sabretmemiz gerekir. İşte tam da bu noktada hayatın sınavı başlar. Tıpkı eserimde anlatılan hayat hikâyesinde olduğu gibi… Erken yaşta pek çok zorlukla karşılaşmış, ailesinin fertleri tarafından önüne engeller konulmuş bir kadın… Şiddetin her türlüsünü yaşamış, fakat hiçbir zaman........

© Haberton