Yapay zekâ hakkında konuşurken genellikle aynı sorunun etrafında dönüyoruz: Yapay zekâ insan kadar zeki olabilir mi? Bence önümüzdeki yıllarda bundan daha önemli bir soru bizi bekliyor: Yapay zekâlar birbirleriyle karşılaştığında ne olur?

Sosyoloji bize toplumun yalnızca bireylerden oluşmadığını öğretti. Auguste Comte, toplumu bilimsel olarak inceleme fikrini ortaya koyarken bir dönem “toplumsal fizik” kavramını kullanmıştı. Émile Durkheim ise bireylerin üzerinde ve ötesinde ortaya çıkan normları, kuralları ve kolektif düzenlilikleri “toplumsal olgular” üzerinden açıklamaya çalıştı. Dil, hukuk, para ve gelenek tek tek insanların icadı değildir; fakat insanların davranışlarını biçimlendirirler. Toplumun ilginç tarafı tam da burada başlar: İnsanlar bir araya geldiklerinde, tek tek bireylerde bulunmayan bazı düzenlilikler ortaya çıkar.

Bugün benzer bir soruyu yapay zekâ dünyasına taşımamız gerekiyor.

Artık yapay zekâ sistemleri yalnızca insanlardan gelen sorulara cevap veren araçlar değil. Çoklu ajan sistemlerinde yapay ajanlar görev paylaşabiliyor, birbirlerinin çıktılarını değerlendirebiliyor, bilgi aktarabiliyor ve tekrar eden etkileşimler sonucunda davranışlarını değiştirebiliyor. Araştırmalar da bu etkileşimlerin yalnızca önceden yazılmış kuralların mekanik bir sonucu olmadığını göstermeye başladı. Örneğin LLM ajanlarıyla yapılan deneylerde, ajanların tekrar eden iletişimleri sonucunda ortak sosyal konvansiyonların ve kolektif önyargıların ortaya çıkabildiği gösterildi (Ashery et al., 2025).

Burada çok dikkatli olmak gerekiyor. “Yapay zekâlar toplum oluşturuyor” demek için henüz elimizde yeterli kanıt yok. Üstelik bir yapay ajanın “sana güveniyorum” demesi, onun insan anlamında güven duygusuna sahip olduğunu göstermez. Büyük dil modellerini insan benzeri özneler olarak değerlendirmek yerine, onları kültürel ve sosyal teknolojiler olarak ele almak gerektiğini savunan çalışmalar da bulunuyor (Farrell et al., 2025). Dolayısıyla mesele yapay zekâlara insan özellikleri yüklemek değil.

Asıl mesele çok daha sade ve bilimsel: Yapay ajanların tekrarlanan........

© Haberler