Türkiye’de bir işçinin ücretinin veya maaşının Tether (USDT) ile ödenmesi, mevcut mevzuat kapsamında hukuken güvenli ve geçerli bir ücret ödeme yöntemi değildir. İşçi kabul etse, iş sözleşmesine “maaş USDT olarak ödenecektir” hükmü yazılsa veya Tether’in değeri ABD dolarına sabitlenmiş olsa dahi temel sonuç değişmez. Çünkü USDT, ABD doları değil; kripto varlıktır. Üstelik Türkiye’de kripto varlıkların ödemelerde doğrudan veya dolaylı biçimde kullanılması yasaktır.

İş Kanunumuz bağlamında değinecek olur isek,

4857 sayılı İş Kanunu m.32, ücretin para ile ödenmesini ve ücret, prim, ikramiye gibi işçilik alacaklarının kural olarak Türk parasıyla ödenmesini öngörür. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından çıkarılan Ödemelerde Kripto Varlıkların Kullanılmamasına Dair Yönetmelik m.3 ise kripto varlıkların ödemelerde kullanılmasına açıkça izin vermez. Bu iki düzenleme birlikte değerlendirildiğinde, maaşın tamamının veya bir bölümünün Tether ile ödenmesi işveren açısından ciddi bir ücret alacağı, ispat, vergi, sosyal güvenlik ve idari yaptırım riski doğurur.

ilgili kanun maddesi ise şu şekilde:

4857 sayılı İş Kanunu m.32 Ücret ve ücretin ödenmesi

Madde 32 - Genel anlamda ücret bir kimseye bir iş karşılığında işveren veya üçüncü kişiler tarafından sağlanan ve para ile ödenen tutardır.

(Değişik ikinci fıkra : 17/4/2008-5754/85 md.) Ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkak kural olarak, Türk parası ile işyerinde veya özel olarak açılan bir banka hesabına ödenir. Ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkak, yabancı para olarak kararlaştırılmış ise ödeme günündeki rayice göre Türk parası ile ödeme yapılabilir. Çalıştırılan işçilerin ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkakının özel olarak açılan banka hesabına yatırılmak suretiyle ödenmesi hususunda; tabi olduğu vergi mükellefiyeti türü, işletme büyüklüğü, çalıştırdığı işçi sayısı, işyerinin bulunduğu il ve benzeri gibi unsurları dikkate alarak işverenleri veya üçüncü kişileri zorunlu tutmaya, banka hesabına yatırılacak ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkakının, brüt ya da kanuni kesintiler düşüldükten sonra kalan net miktar üzerinden olup olmayacağını belirlemeye Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Maliye Bakanlığı ve Hazine Müsteşarlığından sorumlu Devlet Bakanlığı müştereken yetkilidir. Çalıştırdığı işçilerin ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkakını özel olarak açılan banka hesapları vasıtasıyla ödeme zorunluluğuna tabi tutulan işverenler veya üçüncü kişiler, işçilerinin ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkaklarını özel olarak açılan banka hesapları dışında ödeyemezler.

(Ek fıkra : 17/4/2008-5754/85 md.) İşçinin ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkakının özel olarak açılan banka hesaplarına yatırılmak suretiyle ödenmesine ilişkin diğer usûl ve esaslar anılan bakanlıklarca müştereken çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.

Emre muharrer senetle (bono ile), kuponla veya yurtta geçerli parayı temsil ettiği iddia olunan bir senetle veya diğer herhangi bir şekilde ücret ödemesi yapılamaz.

Ücret en geç ayda bir ödenir. İş sözleşmeleri veya toplu iş sözleşmeleri ile ödeme süresi bir haftaya kadar indirilebilir.

İş sözleşmelerinin sona ermesinde, işçinin ücreti ile sözleşme ve Kanundan doğan para ile ölçülmesi mümkün menfaatlerinin tam olarak ödenmesi zorunludur.

Meyhane ve benzeri eğlence yerleri ve perakende mal satan dükkan ve mağazalarda, buralarda çalışanlar hariç, ücret ödemesi yapılamaz.

Ücret alacaklarında zamanaşımı süresi beş yıldır.

Tether ile maaş ödemek Türkiye’de mümkün müdür?

Tether ile maaş ödemek kural olarak mümkün değildir. İşveren, işçinin emeğinin karşılığı olan net ücreti USDT olarak çalışanın kripto cüzdanına göndererek ücret ödeme borcunu güvenli biçimde sona erdiremez. İşçinin transfere onay vermesi de emredici iş hukuku hükümlerini ortadan kaldırmaz.

İş hukuku uygulamasında dosyayı belirleyen hüküm, 4857 sayılı İş Kanunu m.32’dir. Maddeye göre genel anlamda ücret, bir kimseye yaptığı iş karşılığında sağlanan ve para ile ödenen tutardır. Ücret, prim, ikramiye ve benzeri işçilik alacakları kural olarak Türk parasıyla işyerinde veya özel olarak açılan banka hesabına ödenir.

İş Kanunu m.32 ayrıca ücretin bono, kupon, ülkede geçerli parayı temsil ettiği iddia edilen bir senet veya başka bir yöntemle ödenmesini yasaklar. USDT bir banknot, döviz veya kaydi para değildir. Bu nedenle çalışanın cüzdanına gönderilen USDT’nin, İş Kanunu anlamında usulüne uygun ücret ödemesi sayılması ciddi biçimde tartışmalıdır.

Kripto varlık hukuku bakımından ikinci belirleyici hüküm, TCMB tarafından çıkarılan Yönetmelik m.3’tür. Yönetmelik, kripto varlıkların ödemelerde doğrudan veya dolaylı şekilde kullanılamayacağını ve bu kullanıma yönelik hizmet sunulamayacağını düzenler. Ücret ödeme işlemi de işverenin işçiye karşı para borcunu ifa ettiği bir ödeme ilişkisidir.

USDT neden ABD doları veya döviz sayılmaz?

USDT’nin değerinin ABD dolarına sabitlenmek üzere tasarlanması, USDT’yi hukuken ABD dolarına dönüştürmez. “1 USDT yaklaşık 1 dolar ediyor” şeklindeki ekonomik bağlantı ile “1 USDT hukuken 1 ABD dolarıdır” sonucu aynı şey değildir.

Tether, kendi açıklamalarında USDT’yi itibari bir para birimine sabitlenen “stablecoin”, yani sabit değerli kripto varlık olarak tanımlar. USDT, blokzincir ağları üzerinde transfer edilen dijital bir tokendir. ABD doları ise bir devlet tarafından çıkarılan itibari para birimidir.

Bu ayrım yalnızca teorik değildir. İş sözleşmesinde ücretin “2.000 USD” olarak belirlenmesi ile “2.000 USDT” olarak belirlenmesi farklı hukuki sonuçlar doğurur. İlk ifade yabancı para üzerinden ücret kararlaştırılmasına ilişkindir. İkinci ifade ise kripto varlıkla ödeme borcu yaratmaya çalışır.

Dolayısıyla aşağıdaki sözleşme hükümleri aynı anlama gelmez:

“Aylık brüt ücret 2.000 ABD doları karşılığı Türk lirasıdır.”

“Aylık brüt ücret 2.000 ABD doları karşılığı Türk lirasıdır.”

“Aylık ücret 2.000 USDT’dir.”

“Aylık ücret 2.000 USDT’dir.”

“Aylık ücret, ödeme tarihindeki USDT/TL kuru üzerinden hesaplanır.”

“Aylık ücret, ödeme tarihindeki USDT/TL kuru üzerinden hesaplanır.”

“Net maaş çalışanın kripto cüzdanına USDT olarak gönderilir.”

“Net maaş çalışanın kripto cüzdanına USDT olarak gönderilir.”

Özellikle son üç hüküm, kripto varlığın doğrudan veya dolaylı biçimde ödeme aracı olarak kullanılmasına ilişkin hukuki risk doğurur.

İşçi Tether ile maaş almaya razı olursa ödeme geçerli olur mu?

İşçinin açık rızası, Tether ile ücret ödemesini kendiliğinden geçerli hâle getirmez. İş hukuku, işçinin ekonomik ve sözleşmesel olarak daha zayıf durumda bulunabileceğini kabul eder. Bu nedenle ücretin ödeme şekline ilişkin emredici kurallar, tarafların karşılıklı anlaşmasıyla bertaraf edilemez.

İşverenin “çalışan zaten kabul etti” savunması tek başına yeterli değildir. İş sözleşmesine USDT maddesi eklenmesi, çalışandan muvafakatname alınması veya her ay cüzdan transferine ilişkin imzalı belge düzenlenmesi, mevzuata aykırı ödeme yöntemini hukuka uygun hâle getirmez.

Bununla birlikte, daha önce yapılmış bir USDT transferinin hiçbir hukuki değeri bulunmadığını söylemek de........

© Haberler