Akdeniz ile Adalar Denizi, Anadolu’nun güneybatı açıklarında kesişir. Muğla’nın hemen karşısına düşen bu kesişim hattında, irili-ufaklı adaların oluşturduğu bir takımada yer alır. Bunların çoğu, fiziki olarak anakaranın devamı niteliğindedir ve Anadolu’nun kıta sahanlığı üzerindedir.  Sayıları her ne kadar yirminin üzerindeyse de bu adalar için Oniki Ada tabiri kullanılır.

Türk tarihinin Oniki Ada’ya ilişkin anlatıları 11. Yüzyıla kadar uzanır. 1081 yılında İzmir merkezli bir devlet kuran Çaka Bey, Batı Anadolu kıyılarını fethettikten sonra denizlere açıldı. Midilli, Sakız, Rodos, İstanköy ve Sisam gibi adaları ele geçirip hâkimiyet kurdu.  Ne var ki, bu hâkimiyet uzun soluklu olmadı. Çaka Beyin 1096 yılında ölümüyle birlikte beyliği kısa zamanda dağıldı. İskân edilen Müslüman ahali, gruplar halinde adaları terk etti. Yönetim önce yerel halkın, 1309’dan itibaren de Saint-Jean Şövalyelerinin eline geçti. Geri dönüş için birkaç asrın devrilmesi, Osmanlının tarih sahnesine çıkması beklendi.

Kuruluşundan itibaren batıya doğru genişleyen Osmanlı devletinin bu adalara bigâne kalması düşünülemezdi. Başta Rodos ve Oniki Ada, olmak üzere Ege adalarının önemli bir kısmı hem Anadolu’nun doğal bir uzantısıydı hem de yakınlıkları itibarıyla ülkenin güvenliğini yakından ilgilendiriyordu. Şövalyeler olmadık zamanlarda rakip devletlerle ittifaklar kuruyor, korsan gemilerine yataklık ediyor, zaman zaman Anadolu kıyılarını basıp çapulculuk yapıyorlardı.

Adalar üzerine ilk seferler Fatih zamanında başladı, Kanuni Sultan Süleyman döneminde tamamlandı. 1522 yılında hem Rodos hem de Oniki Adayı oluşturan Patmos, Leros, Lipsi, Kalimnos, Kos, Astropalya, Nisiros, Tilos, Simi, Karpathos, Halki ve Kaşot  gibi ada ve adacıklar Osmanlı egemenliğine girdi.

İdari açıdan Rodos sancağı altında toplanarak “Cezayir-i Bahr-i Sefîd Eyaleti”ne bağlandı. “Menteşe Adaları” da denilen bu adaların hukuki denetimi merkezden gönderilen kadılar tarafından sağlandı. Her ada, gayrimüslim bölgelerde uygulanan yönetim şekli ile idare edildi. “Onikili” denen bu sisteme göre her on hane birer temsilci çıkarıyor, bu temsilciler de aralarında toplanarak oniki kişilik bir heyet seçiyordu. Bu sistem, zamanla “on........

© Haber7