YNK (Kürdistan Yurtseverler Birliği), 1970’lerin ikinci yarısında birlikte çalıştığı ve hatta bazı elemanlarının kamplarında siyasi-askeri eğitim gördüğü Marksist Filistinli örgütlerin 1970’lerde kendi davalarını dünya gündemine taşımak amacıyla gerçekleştirdikleri uçak kaçırma benzeri eylemlerden esinlenmiş olabilir.

İngiliz belgeleri, Celal Talabani önderliğindeki YNK (Kürdistan Yurtseverler Birliği) peşmergeleri tarafından Saddam Hüseyin döneminde Kuzey Irak’ta (Kürdistan bölgesinde-FB) inşaat-elektrik işleriyle uğraşan bir İtalyan firmasında görevli iki mühendisin nasıl kaçırılıp rehine alındığına ilişkin gelişmeleri ihtiva etmektedir. İngiliz arşivlerinden halka açık olan belgeleri bulup çıkaran araştırmacı-yazar ise İran’ın Arap yoğunluklu eyaleti Huzistan kökenli Hamid el Kenani’dir. Yazısı 31 Mayıs 2026 tarihli Independent arabia isimli sanal gazetede yayımlanmıştır. 1988 yılında yaşanan hadiseyi birkaç cümlede özetlemek mümkün:

Bahsi geçen iki İtalyan mühendis, YNK mensubu peşmergeler tarafından rehine alındıktan sonra siyasi baskı ve fidye aracı olarak kullanılmıştır. Kaçırılma esas olarak YNK destekçisi İran’ın planları doğrultusunda hayata geçirilmiştir. Mühendislerin serbest bırakılmaları ise gayet uzun ve meşakkatli gizli görüşmeler ve pazarlıklar sonucu gerçekleşmiştir.

Arabulucuların bir kısmı Kürtlerden oluşmuş; İran ve Irak yanlısı bazı örgütler de sürece dâhil olmuştur. Devletler ise fiilen katılmamış ama arka planda görüşmeleri yürütüp kendi uyruklarındaki şirketleri devreye sokmuştur.

İngiltere’ye gelince, hem kaçırma sonrası devir-teslim hadisesine nezaret etmiş hem de bölgede faaliyet gösteren yabancı (Batılı ve bilhassa Fransız) şirket elemanlarının da kaçırılma ihtimali hususunda uyarıda bulunmuştur.

KAÇIRILMANIN GEREKÇELERİ NELERDİR? Malum, 1980-1988 yılları arasındaki İran-Irak Savaşında ABD ve Avrupa’dan birçok devlet Saddam Hüseyin rejiminin yanında yer aldı; Irak ordusuna her türlü askeri-siyasi ve lojistik desteği sağladı. Karşılığında Saddam yönetimi, Türkiye gibi tarafsız ülkelerle Batılıların şirketlerine ihaleler veriyordu. O zamanlar Irak dinarı dolar karşısında güçlü bir para birimiydi. Dolayısıyla ihale alan şirketlerle ülkelerin kasasına hatırı sayılır oranda dolar giriyordu. İtalyan şirketlerinin pastadaki payı da hayli büyüktü.

Kaçırma olayıyla birlikte bahsi geçen büyük şirketlerle ilgili devletlerin iç içe geçmişliği gün yüzüne çıkmış oldu. Söz konusu firmaların (ticaret, inşaat, elektrik, teknoloji, deniz ulaşımı, demiryolu, su kanalları gibi sektörlerde) Irak’taki yoğun faaliyetleri Saddam rejimiyle kapışan İran tarafından hoş karşılanmıyordu.

Savaşın hayhuyu, hengâmesi ve yarattığı puslu ortam herkesin merakını cezbeden esrarengiz bir iklim yaratmıştı. Kürt örgütleri altyapısı ve ordusu güçlenen Saddam iktidarının başlarına bela olacağının farkındaydılar. İranlılar ise çökmesini istedikleri Irak’ın limanlarına gidip petrol taşıyan tankerlerin varlığına tahammül edemiyorlardı. Sekiz yıllık savaş askeri, jeopolitik, ekonomik, ideolojik, diplomatik ve istihbari bir nitelik kazanmıştı.

Dönemin görünen aktörlerinden biri de sırtını İran’a dayayarak Irak rejimine karşı silahlı mücadele veren Iraklı Kürt örgütleriydi; buna karşılık İranlı Kürt örgütleri Saddam’dan destek alarak Tahran rejimine karşı savaşmaktaydılar. Böylesi bir ortamda YNK Peşmergelerinin Saddam’ın izni ve himmetiyle inşaat faaliyeti yürüten İtalyan (veya diğer Batılı) şirketlerine olumsuz bakmaları anlaşılabilir bir durumdu.

Söz konusu firmalar Kürt örgütlerinin mücadele verdiği mıntıkalarda karakollar, gözetleme kuleleri, askeri üsler, karargâhlar, barajlar, köprüler inşa etmek suretiyle Kürt peşmergelerinin hareket alanlarını kısıtlayabilecekti. Bu da Kürdistan’da yabancı firma elemanlarının kaçırılmasına gerekçe teşkil etmekteydi.

KÜRDİSTAN’DA YABANCILARIN KAÇIRILMASI “Irak’ta Terör” başlığını taşıyan FCO 178/953 nolu arşiv belgesinde bu tür faaliyetlerin zirvesi sayılan 1988 yılına işaret edilmektedir. Mart 1988’de Roma’daki İngiliz Büyükelçiliğinden Londra’daki merkeze iletilen bir telgrafta YNK tarafından Irak’ta kaçırılan üç İtalyan rehineden bahsedilmektedir. 27 Şubat 1988’de serbest bırakılan ve dönüşleri........

© Güneydoğu Ekspres