Et İhraç Eden Türkiye Nasıl Dünyanın 2. İthalatçısı Oldu?
Türkiye Bir Zamanlar Et İhraç Ediyordu
Oysa bu işin bir zamanlar sağlam bir kamu omurgası vardı. Özel sektörün ne sermayesi ne de kapasitesi bu işe yetiyordu. İşte o dönemde Et ve Balık Kurumu, Süt Endüstrisi Kurumu ve YEMSAN devreye girdi. Bu kurumlar hayvancılığı baştan sona tek elde topladı. Hayvanın yetiştirilmesinden etin satışına kadar bütün halkaları birleştirdi ve fiyatı dengede tuttu. O dönemde Türkiye kırmızı ette kendi kendine yetiyordu.
1970'te yaklaşık 17 bin ton et karşılığı canlı hayvanı ihraç etmişiz. Aynı yıl yurt içinde 518 bin ton et tüketmişiz. O günlerde Türkiye, Orta Doğu'nun, özellikle de Suudi Arabistan'ın tedarikçisiydi. Sonra 24 Ocak 1980 Kararları geldi. Bu kararlarla başlayan neoliberal politikalar, yani piyasayı serbest bırakıp devleti üretimden çeken politikalar, tarımdaki kendine yeten yapıyı aşındırmaya başladı. Hayvan ithalatı 1980'lerin ortasına kadar küçük bir rakamdı. İlk ciddi sıçramasını 1985’le 1995 arasında yaptı.
Burada tuhaf bir nokta var. Dünyada özelleştirme genellikle sanayi kurumlarıyla başlar. Türkiye'deyse tam tersi oldu. Özelleştirme furyası tarım kurumlarından başladı. Et ve Balık Kurumu'nun özelleştirilmesini "Devlet kasaplık yapar mı?" sözüyle meşrulaştırdılar. 1995'ten itibaren kuruma bağlı 35 kombinanın, yani büyük et tesisinin, 28'i elden çıkarıldı. O tesislerin bulunduğu yerlereyse iş merkezleri, binalar ve oteller dikildi.
Et İthalatı Türkiye'ye Kaça Mal Oldu?
Süt Endüstrisi Kurumu ve YEMSAN da aynı dönemde özelleştirildi. 2001 Krizi'nden sonra IMF ve........
