Siyasal isimlendirmede "yeni" sıfatı, bir partinin geçmişten radikal bir kopuş vaadini en hızlı ve doğrudan şekilde iletebileceği araçtır. Özgür Özel'in CHP genel başkanlığından mahkeme kararıyla düşürülmesinin ardından 90 milletvekiliyle birlikte kurduğu Yeni Parti, bu stratejinin Türkiye'deki en taze örneği. Parti, adalet, liyakat, şeffaflık, üretim, kalkınma ve toplumsal uzlaşı ilkeleriyle "yeni bir siyaset anlayışı" vurgusu yaparak kendini hem CHP'nin kurumsal krizinden hem de mevcut siyasal tıkanıklıktan ayrıştırmayı hedefliyor. Burada "yeni" sıfatı, bir program vaadinden önce bir meşruiyet krizini çözme aracı olarak devreye giriyor. Parti henüz somut bir ideolojik içerik sunmadan, ismiyle zaten "eskiyle", yani CHP'nin yargı kararıyla atanan yönetimiyle, arasına net bir mesafe koyuyor.

Bu isimlendirme stratejisinin dünya siyasetinde köklü bir geleneğe dayandığı söylenebilir. Tony Blair'in 1990'larda İşçi Partisi'ni "New Labour" olarak yeniden markalaması, partiyi sendika ağırlıklı geleneksel sol kimlikten uzaklaştırıp merkeze taşımanın bir aracı olmuştu. Emmanuel Macron'un "La République En Marche" hareketi de sol-sağ ekseninin dışında "yeni" bir siyaset vaadiyle kurulmuştu. Türkiye'de AKP'nin sıkça başvurduğu "Yeni Türkiye" söylemi de benzer bir işlev görmüş, iktidarı kurumsal ve toplumsal bir kopuşun temsilcisi olarak konumlandırmıştı. Bu örneklerin ortak noktası, "yeni" kavramının siyasette çoğu zaman içerikten önce bir duygu durumu sunmasıdır. Seçmene "artık eskisi gibi olmayacak" vaadi, programatik ayrıntılardan önce iletilir.

Siyasal araştırmalar, parti adının, lider imajının ve sembollerin özellikle düşük bilgiye sahip, siyasete yoğun bir ilgi duymayan ya da ilk kez oy kullanacak seçmenler için karar sürecinde güçlü bir kestirme işlevi gördüğünü ortaya koyuyor. Bu nedenle "yeni" sözcüğü yalnızca bir adlandırma tercihi değil, yorgun, krizli ya da yıpranmış görülen eski siyasal düzen karşısında "başka bir seçenek mümkün" hissini taşıyan bir algı mühendisliği olarak da değerlendirilebilir.

Ne var ki "yeni" etiketi her zaman inandırıcı bir yenilik anlamına gelmez. Seçmen bir süre sonra bu sözcüğü gerçek dönüşümün işareti olarak görebileceği gibi eski aktörlerin yeniden paketlenmesi olarak da okuyabilir. İsim değişikliği tek başına seçmen desteği ve sadakati üretmez,........

© Gazete Pencere