Burada sağlık yönetimini iki anlamda kullanıyorum. Hem profesyonel sağlık yöneticilerinin performansları anlamında yönetim, hem de bizlerin yani bireysel olarak kendi sağlığımızın yönetimi. Sapere aude kavramını her iki anlamdaki yönetimin için anlatmak isterim.

Romalı şair Horatius’un bir mektubunda şöyle der :

“Bilge olmaya başla, bilmeye cesaret et.”

Buradaki mesaj, insanın kendi aklıyla düşünmesi, dogmalardan kurtulması ve bilgiye ulaşmak için yürekli olması gerekliliğidir. İnsanlar çoğu zaman düşünmeyi erteler, karar almayı geciktirir. Ama bilgelik, harekete geçme cesaretiyle başlar.

Yıllar sonra bu felsefeyi esas sahiplenen filozof Immanuel Kant, 1784 yılında yazdığı ünlü makalesinde bu sözü Aydınlanma’nın sloganı haline getirir. Kant’a göre, insanların çoğu “kendi aklını kullanma tembelliği” içindedir. Otoritelere körü körüne inanırlar ancak gerçek özgürlük kendi aklını kullanma cesaretinden geçtiğini savunur.

Modern dünyada “Sapere Aude” günümüzün bilgi bombardımanında doğruyu ayırt edebilmek becerisine sahip olabilmektir. Özellikle sağlık, ekonomi ve teknoloji alanlarında otoriteye değil veriye ve akla dayanarak kendi bilinçli kararlarımızı verebilmektir.

Yüzyıllar önce dile getirilen Sapere Aude yani "Bilmeye cesaret et." çağrısının bugün her zamankinden daha kritik olduğunu düşünüyorum. Zira artık mesele bilgiye ulaşmak değil doğru bilgiyi sorgulayıp kendi aklıyla karar verebilen liderler yetiştirmektir.

Gerek kurumsal, gerekse bireysel anlamda sağlık yönetimi tam bu kırılma noktasında.

Kurumsal sağlık yönetimini ele alarak başlamak isterim. Sağlık sektörü, uzun yıllar boyunca “doğru kabul edilen” sistemler üzerine inşa edildi. Protokoller, rehberler, standartlar… Ancak bugün sormamız gereken kritik bir soru var: Gerçekten doğru olanı mı yapıyoruz, yoksa alıştığımızı mı tekrar ediyoruz? Bizler için konfor alanından çıkma zamanı…

Ezberlere dayalı sistemler yerini; veriye, öngörüye ve cesur karar alma kültürüne bırakıyor. Ama acaba fazla mı ileri gidip her şeyi yapay zeka destekli verilere kendimizi emanet ediyoruz. Yeni çağın sağlık liderliği, bilenlerden değil; sorgulayanlardan doğuyor. İnovasyon, değişim, farklılaşmayı başarmak ve var olan ekonomik sıkışmalar ile kaynak yetersizliğini aşmanın tek yolu........

© Forbes Türkiye