Acaba efsanelerdeki gençlik iksirinin bilimsel bir karşılığı olabilir mi?

Bugünkü bilgilerimizle insanı bir anda gençleştiren bir ilaçtan söz etmek mümkün değil. Ancak dünyanın farklı merkezlerinde yürütülen çalışmalar, yaşlanmanın bütünüyle tek yönlü ve değiştirilemez bir süreç olmayabileceğini gösteriyor.

Hücrenin saatini geriye almak

Bu alandaki en önemli bilimsel sıçramalardan biri Nobel ödüllü Dr. Shinya Yamanaka’nın keşfiyle gerçekleşti.

Yamanaka, erişkin bir hücrenin dört gen aracılığıyla yeniden genç ve farklı hücre türlerine dönüşebilecek bir duruma getirilebileceğini gösterdi. Bugün “Yamanaka faktörleri” olarak bilinen bu keşif, kök hücre ve rejeneratif tıp alanlarını kökten değiştirdi.

Bugün, hedef hücreyi tamamen başlangıç noktasına döndüremiyoruz. Ancak araştırmacılar, hücrenin kendi kimliğini kaybetmeden daha genç ve işlevsel hale gelmesini sağlayacak “kısmi yeniden programlama” yöntemleri üzerinde çalışıyor.

Harvard Tıp Fakültesi’nden genetikçi Dr. David Sinclair, yaşlanmayı hücrenin gençlik dönemine ait bilgileri kaybetmesi değil, bu bilgilere erişemez hale gelmesi olarak tanımlıyor. Ekibi, Yamanaka’nın dört faktöründen üçünü kullanarak hücrelerin gençlik talimatlarını yeniden hatırlamasını sağlamaya çalışıyor. 2026 yılında başlayan erken aşama bir insan araştırmasında, glokom ve optik sinir hasarı bulunan sınırlı sayıdaki hastada retina hücrelerinin işlevinin geri kazanılıp kazanılamayacağı inceleniyor.

Bu önemli bir bilimsel eşik. Ancak yaşlanmanın veya görme kaybının insanlarda tersine çevrildiğini söylemek için henüz erken.

Gelişim biyoloğu Dr. Juan Carlos Izpisua Belmonte ise yaşlanmayı bir tür “hücresel kimlik krizi” olarak görüyor. Ona göre inflamasyon, çevresel etkiler ve sağlıksız yaşam alışkanlıkları hücrelerin zamanla ne yapmaları gerektiğini unutmasına neden oluyor. Hayvan deneylerinde kısmi yeniden programlama yoluyla böbrek, karaciğer, bağırsak ve deri hücrelerinde gençleşme belirtileri elde edildi. Yaşlı hayvanlarda yara iyileşmesinin hızlanabildiği görüldü.

Gelecekte yaşlı donörlerden alınan organların nakil öncesinde gençleştirilmesi bile mümkün olabilir. Fakat bu çalışmaların büyük bölümü hâlâ hücre ve hayvan deneyleri düzeyinde.

Yüz yaşını geçenlerin genlerinde ne var?

Genetikçi Nir Barzilai, 95 ve 100 yaşını hastalıklardan büyük ölçüde korunarak geçen insanları ve ailelerini incelemiş. Araştırmalar, kolesterol ve yağ metabolizmasıyla ilişkili bazı genetik özelliklerin yaşa bağlı hastalıkları geciktirebileceğini gösteriyor. Amaç, uzun yaşayan insanların sahip olduğu biyolojik korumayı taklit edebilecek ilaçlar geliştirmek.

Barzilai ayrıca diyabet tedavisinde kullanılan metformin gibi mevcut ilaçların kalp-damar hastalıkları ve kanser dahil olmak üzere birden fazla yaşa bağlı hastalığı geciktirip........

© Forbes Türkiye