Washington’da bir düşünce kuruluşunun akşam yemeğinde eski bir başbakanla aynı masada oturuyordum. Görevden ayrılmasının üzerinden yıllar geçmişti. Sohbet ilerleyince kendisine merak ettiğim bir soruyu yönelttim:

“En çok neyi özlüyorsunuz?”

Bir an durdu. Sonra gülümsedi.

“Hiçbir şeyi,” dedi. “Çünkü artık anladım ki gerçek güç makamdan gelmiyor. İnsanlar görevden ayrıldıktan sonra da sizi arıyor, fikrinizi soruyor ve katkınıza ihtiyaç duyuyorsa, asıl gücünüzü o zaman anlıyorsunuz.”

Bu cümle uzun yıllardır zihnimden çıkmadı.

Cumhurbaşkanları, başbakanlar, bakanlar, genelkurmay başkanları, büyükelçiler, valiler, merkez bankası başkanları, büyük şirketlerin icra kurulu başkanları ve sivil toplum liderleri için hayatın en zor geçişlerinden biri, yıllarca sahip oldukları makamdan ayrıldıkları gün başlar.

Bir gün telefonlar hiç susmaz. Her kapı açılır. Söylediğiniz her söz haber olur. Ertesi gün korumalar, makam araçları, protokol sıraları ve karar yetkisi geride kalır.

Birçok insan bu sessizliği kayıp olarak algılar.

Oysa zamanında ve akıllıca hazırlanıldığında bu bir son değil, çok daha özgür, üretken ve kalıcı bir hayatın başlangıcı olabilir.

Makam gider, birikim kalır

Üst düzey görevlerde bulunan insanlar yalnızca unvan taşımazlar.

Yıllar boyunca kriz yönetir, devletlerin nasıl düşündüğünü öğrenir, dünyanın farklı başkentlerinde güven ilişkileri kurar, insan karakterini tanır ve çoğu kişinin kitaplardan öğrenemeyeceği bir muhakeme yeteneği geliştirirler.

Bütün bunların görev süresinin sona erdiği gün değersizleşmesi düşünülemez. Tam tersine, bugünün dünyasında bu birikim her zamankinden daha kıymetlidir.

Çünkü bir şirketin icra başkanı artık yalnızca bilanço yönetmiyor. Washington’daki yaptırım kararlarını, Pekin’in sanayi politikasını, Brüksel’in düzenlemelerini, Orta Doğu’daki savaş risklerini, enerji güvenliğini, iklim baskısını ve yapay zekânın doğuracağı toplumsal sonuçları da anlamak zorunda.

Devletler de yalnızca klasik diplomatlara ihtiyaç duymuyor. İş dünyasını, teknolojiyi, finansı, enerjiyi ve toplum psikolojisini birlikte okuyabilen tecrübeli insanlara ihtiyaç duyuyor.

Bu nedenle eski bir dışişleri bakanı, emekli bir büyükelçi, vali, genelkurmay başkanı, istihbarat yöneticisi ya da görevini bırakmış bir şirket lideri yalnızca “eski” değildir.

Doğru konumlandırılırsa geleceğin inşasında kullanılabilecek önemli bir stratejik sermayedir.

İkinci hayat sadece para kazanmak değildir

Elbette insanlar görevlerinden ayrıldıktan sonra danışmanlık yapabilir, yönetim kurullarına girebilir, konferanslarda konuşabilir ve tecrübelerinin karşılığını alabilirler.

Bunda yanlış bir şey yoktur.

Bilginin, zamanın ve itibarın ekonomik bir değeri vardır.

Ancak ikinci hayat yalnızca geçmişte edinilen ilişkileri, deneyimi ve nüfuzu........

© Forbes Türkiye